Examkin

Soru

Zorluk: ZorDoktrin (Öğreti)

Uluslararası hukukta doktrin (öğreti), Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca "hukuk kurallarının tespiti için yardımcı araçlar" arasında sayılmaktadır. Doktrinin bu hukuki niteliği ve uluslararası hukuk kurallarının oluşum sürecindeki rolü dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Doktrin, bir hukuk kuralının mevcudiyetini veya içeriğini ispata yarayan kanıtlayıcı bir araçtır; ancak devletlerin iradesini temsil etmediği için tek başına yeni bir hukuk kuralı yaratma gücüne sahip değildir.Cevap
  2. B
    Uluslararası teamül hukukunun kurucu unsuru olan genel uygulama (corpus) ve opinio juris, doktrindeki bilimsel görüş birliği ile ikame edilebilir.
  3. C
    Doktrin, asli kaynaklarda bir boşluk bulunması durumunda, tarafların rızası aranmaksızın uyuşmazlığın esasına doğrudan uygulanabilen bağlayıcı bir norm niteliğindedir.
  4. D
    Uluslararası hukukta doktrin, normlar hiyerarşisinde 'jus cogens' kurallardan sonra gelen ve tüm devletler için kendiliğinden bağlayıcılık kazanan genel bir hukuk ilkesidir.
  5. E
    Uluslararası Adalet Divanı, bir kuralın varlığını tespit ederken yargı kararlarını doktrinden hiyerarşik olarak daha üstün bir yardımcı kaynak olarak kabul etmek zorundadır.

Cevap

Doktrin, bir hukuk kuralının varlığını veya kapsamını belirlemeye yardımcı olan kanıtlayıcı bir araçtır; ancak tek başına hukuk kuralı oluşturma (norm yaratma) gücü bulunmaz.
Doğru ifade, doktrinin kuralları tespit etmeye yarayan kanıtlayıcı bir araç olduğunu ancak kural yaratma (yasama) gücünün bulunmadığını vurgulamaktadır. Uluslararası hukukta asli kaynaklar (antlaşma, teamül, genel ilkeler) kuralın hukuk dünyasına girişini sağlarken; doktrin bu kuralın ne anlama geldiğini veya var olup olmadığını bilimsel yöntemlerle ortaya koyar.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü Madde 38/1-d hükmünü analiz etmek.
Doktrin ve yargı kararları, antlaşmalar, teamül ve genel hukuk ilkelerinden farklı olarak "yardımcı kaynak" (subsidiary means) olarak sınıflandırılmıştır.
Hukuk kaynaklarının hiyerarşik ve işlevsel ayrımını yapmak için gereklidir.
2
Yardımcı kaynak ifadesinin işlevsel sınırlarını belirlemek.
Bu kaynaklar hukuk kuralını bizzat yaratmaz (law-making), mevcut bir kuralın tespiti (determination) ve yorumlanması için bilimsel veri sunar.
Doktrinin normatif değil, kanıtlayıcı (evidentiary) değerini anlamak için bu ayrım kritiktir.
3
Uluslararası hukukun rızai (iradeci) yapısı ile doktrin arasındaki ilişkiyi değerlendirmek.
Hukuk kuralı devletlerin ortak iradesinden doğar; hukukçuların görüşleri (öğreti) ne kadar yetkin olursa olsun devlet iradesinin yerini alamaz.
Doktrinin neden asli kaynak sayılamayacağının temel hukuki gerekçesini açıklar.

Anahtar Kavram

Doktrinin (Öğretinin) Yardımcı Kaynak Niteliği ve Kanıtlayıcı İşlevi

İpuçları

1
UAD Statüsü'ndeki kaynak tasnifine bakıldığında, ilk üç kaynak 'asli', son iki kaynak ise 'yardımcı' olarak adlandırılır.
2
Yardımcı kaynakların temel farkı, devletlerin doğrudan irade beyanına (rızasına) dayanmamalarıdır.
3
Doktrin kuralı yaratmaz (constitutive), mevcut kuralı belirler (declaratory/evidentiary).

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) taslak maddelerinin doktrin içindeki özel ağırlığını ve yargı kararlarıyla etkileşimini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Doktrin (Öğreti)

Bu konudan daha fazla soru