Examkin

Soru

Zorluk: ZorHukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan (Kusursuz) Sorumluluk

Uluslararası hukukta devletlerin sorumluluğu genellikle bir yükümlülüğün ihlali anlamına gelen 'hukuka aykırı fiil' (internationally wrongful act) temeline dayanmaktadır. Ancak özellikle tehlikeli faaliyetlerin (uzay çalışmaları, nükleer enerji, sınır aşan çevre kirliliği vb.) yarattığı riskler, bu faaliyetler yasaklanmamış olsa dahi 'hukuka uygun fiillerden kaynaklanan (kusursuz) sorumluluk' rejimini ortaya çıkarmıştır.

Buna göre, kusursuz sorumluluk (strict liability) rejiminin işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Sorumluluğun doğması için devletin birincil bir yükümlülüğü (özen borcu gibi) ihlal etmiş olması şart olmayıp, faaliyet ile meydana gelen maddi zarar arasındaki illiyet bağı tazmin yükümlülüğü için yeterlidir.Cevap
  2. B
    Sorumluluğun devlete isnat edilebilmesi için faaliyetin bir devlet organı tarafından yürütülmesi ve 'ultra vires' (yetki aşımı) durumunun bulunmadığının kanıtlanması gerekir.
  3. C
    Zarar gören tarafın tazminat talebinde bulunabilmesi için öncelikle ilgili devletin faaliyetine yönelik 'agreman' (uygun görme) belgesinin uluslararası örgütlerce iptal edilmiş olması şarttır.
  4. D
    Bu rejim çerçevesinde devletin sorumluluğu ancak zarar gören bireylerin veya şirketlerin ilgili devletin mahkemelerinde tüm iç hukuk yollarını tüketmiş olmaları kaydıyla doğar.
  5. E
    Kusursuz sorumluluk ilkesi gereği, devlet sadece 'mücbir sebep' veya 'beklenmedik hal' durumlarında tazminat yükümlülüğünden tamamen muaf tutulur.

Cevap

Kusursuz sorumluluk rejiminde devletin bir yükümlülüğü ihlal etmesi veya kusurlu olması gerekmez; sadece maddi zarar ve illiyet bağının varlığı tazminat için yeterlidir.
Kusursuz sorumluluk (strict/absolute liability), 'risk' esasına dayanır. Bu rejimde devletin bir uluslararası yükümlülüğünü ihlal edip etmediğine (breach of obligation) bakılmaz. Faaliyetin yürütülmesi sırasında tüm güvenlik önlemleri alınmış olsa dahi (hukuka aykırılık yoksa bile), eğer bir 'zarar' meydana gelmişse ve bu zarar faaliyetle bağlantılıysa (illiyet bağı), devlet bu zararı tazmin etmekle yükümlüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Faaliyetin niteliğini belirle
Faaliyet uluslararası hukukça yasaklanmamıştır (hukuka uygundur) ancak yüksek risk taşımaktadır.
Kusursuz sorumluluğun uygulanabilmesi için fiilin yasaklanmamış olması (acts not prohibited) gerekir.
2
Sorumluluğun temelini saptan
Sorumluluk 'kusur' veya 'hukuka aykırılık' üzerine değil, 'risk' ve 'meydana gelen zarar' üzerine inşa edilmiştir.
Hukuka aykırı fiillerden doğan sorumluluktan (ARSIWA) en temel fark budur.
3
Tazminat şartlarını değerlendir
Maddi zarar (damage) ve bu zararın faaliyetten kaynaklandığını gösteren illiyet bağı (causation) yeterlidir.
Zararın gerçekleşmesi, hukuka aykırılık olmasa dahi hakkaniyet gereği telafi edilmelidir.

Anahtar Kavram

Hukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan (Kusursuz) Sorumluluk

Daha Fazla Pratik

Devletlerin hukuka aykırı fiillerinden doğan sorumluluğuna (ARSIWA 2001) ilişkin 'hukuka aykırılığı kaldıran haller' konusuna çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Hukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan (Kusursuz) Sorumluluk