Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorUluslararası Yargı Kararları (İçtihatlar)

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi, yargı kararlarını "hukuk kurallarının belirlenmesinde yardımcı bir araç" (subsidiary means) olarak tanımlarken, bu tanımı Statü’nün 59. maddesi hükmüne saklı tutmuştur. 59. madde ise kararların sadece davanın tarafları ve o dava konusu için bağlayıcı olduğunu (relative effect) belirtmektedir.

Bu iki hükmün birlikte değerlendirilmesi ve uluslararası hukuk pratiği ışığında, yargı kararlarının hukuki karakterine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi bu kaynakların "yardımcı" niteliğini ve sistemdeki normatif etkisini en isabetli şekilde yansıtır?

  1. A
    Yargı kararları ve doktrin, Madde 38’de "yardımcı araç" olarak nitelendirildiği için, bu kaynaklar ancak antlaşma ve teâmül kurallarının bulunmadığı (non-liquet) durumlarda hukuk boşluklarını doldurmak amacıyla asli kaynakların yerine ikame edilebilir.
  2. B
    Uluslararası hukukta "stare decisis" ilkesi geçerli olduğundan, Divan'ın bir uyuşmazlıkta benimsediği hukuki yorum, Madde 38 uyarınca doğrudan doğruya genel bağlayıcı bir "asli hukuk kuralı" statüsüne evrilir.
  3. Yargı kararları, biçimsel olarak (formal) yeni bir hukuk kuralı ihdas etme yetkisine sahip olmasa da; mevcut teâmül kurallarının içeriğini ve sınırlarını otoriter bir biçimde saptayarak (norm-determination) kuralların kristalleşmesini sağlayan maddi bir kaynak işlevi görür.Cevap
  4. D
    Statü’nün 59. maddesi gereği kararların nispi olması, bu kararlarda tespit edilen genel hukuk ilkelerinin veya teâmül kurallarının davanın tarafı olmayan diğer devletler tarafından bir hukuk kuralının kanıtı olarak ileri sürülmesini hukuken engeller.
  5. E
    Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nde zikredilen "yargı kararları" ifadesi sadece sürekli uluslararası mahkemelerin kararlarını kapsar; ulusal mahkemelerin uluslararası hukuka ilişkin kararları yardımcı kaynak kategorisinde değerlendirilemez.

Cevap

Yargı kararlarının teknik olarak yeni bir kural yaratmadığı, ancak mevcut kuralları otoriter bir şekilde saptayarak kristalleşmesini sağladığı ve maddi bir kaynak işlevi gördüğü ifadesi doğrudur.
Yargı kararları, uluslararası hukukta doğrudan kural koyucu (norm-creating) bir güç değildir. Ancak, bir kuralın varlığını, içeriğini ve kapsamını otoriter bir şekilde belirleyerek (norm-determination) teâmül hukukunun gelişiminde ve netleşmesinde (kristalleşme) belirleyici bir rol oynarlar. Bu durum, onların biçimsel olarak yardımcı, ancak maddi olarak son derece etkili bir kaynak olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü Madde 38 ve 59 hükümlerinin normatif kapsamını analiz etmek.
Madde 38 yargı kararlarını yardımcı kaynak, Madde 59 ise kararın sadece taraflar için bağlayıcı olduğunu saptar.
Uluslararası hukukun kaynak hiyerarşisini ve kararların nispi etkisini anlamak için bu temel ayrım gereklidir.
2
"Yardımcı kaynak" (subsidiary means) teriminin teknik anlamını ve "hukuku saptama" (law-determination) rolünü değerlendirmek.
Yargı kararlarının yeni bir norm yaratmadığı (law-creating değil), ancak var olan normu tespit ettiği anlaşılır.
Yargısal içtihatların uluslararası hukuktaki gerçek işlevini (tespit edicilik) teorik tanımdan ayırt etmek gerekir.
3
Yargı kararlarının teâmül hukukunun oluşumundaki (kristalleşme) etkisini incelemek.
Bir mahkeme kararının, tartışmalı bir uygulamanın artık bir hukuk kuralı haline geldiğini (kristalleştiğini) belgeleyebileceği görülür.
Yargı kararlarının neden sadece davanın taraflarını değil, tüm uluslararası toplumu maddi olarak etkilediğini açıklar.
4
Kararların nispi bağlayıcılığı ile hukukun belirlenmesindeki genel otoritesi arasındaki farkı saptamak.
C seçeneğindeki 'biçimsel yetkisizlik' ile 'maddi otorite' arasındaki denge doğrulanır.
Uluslararası hukukun kendine özgü yapısında yargı organlarının normatif etkisini en üst düzeyde analiz etmek için bu sentez şarttır.

Anahtar Kavram

Hukuku Tespit Edici İşlev (Law-Determining Agency) ve Kristalleşme

Daha Fazla Pratik

Teâmül hukukunun kristalleşmesi sürecinde yargı kararları ile 'opinio juris' arasındaki ilişkiyi inceleyen 'Nicaragua Kararı' gibi örnek vakaları gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Yargı Kararları (İçtihatlar)