Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların çözümü sırasında, uyuşmazlık konusuyla ilgili herhangi bir antlaşma hükmünün veya teamül kuralının bulunmadığı bir 'hukuk boşluğu' (lacunae) ile karşılaşıldığında; yargıcın hukuk kuralları yetersiz olduğu gerekçesiyle karar vermekten kaçınmasını (non-liquet) önlemek amacıyla başvurulan 'medeni milletlerce kabul edilmiş hukukun genel ilkeleri' kaynağı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Bu ilkeler, uluslararası hukukun asli kaynaklarından biri olup temel işlevi uyuşmazlıklarda ortaya çıkabilecek hukuki boşlukları doldurarak yargıcın karar vermekten kaçınmasını engellemektir.Cevap
- BBu ilkeler, Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'ne göre yardımcı birer kaynak niteliğinde olup ancak ilgili uyuşmazlıkta bir antlaşma hükmü bulunması durumunda o hükmü yorumlamak amacıyla kullanılabilir.
- CBu kaynağın bir uyuşmazlıkta uygulanabilmesi için, uyuşmazlık taraflarının Divan'a 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) çerçevesinde karar verme yetkisini özel ve açık olarak tanımış olmaları gerekir.
- DBu ilkelerin geçerlilik kazanması için, devletlerin bu kuralı süregelen bir uygulama haline getirmiş olmaları ve bu uygulamanın hukuken zorunlu olduğu inancı (opinio juris) ile hareket etmeleri şarttır.
- EBu ilkeler, uluslararası toplumun bütünü tarafından kabul edilen emredici normlar (jus cogens) olup, kendisiyle çelişen tüm antlaşma ve teamül kurallarını hükümsüz kılar.
Cevap
Hukukun genel ilkeleri, uluslararası hukukun asli kaynaklarından biri olup uyuşmazlıklardaki boşlukları doldurarak yargıcın 'non-liquet' (hükümden kaçınma) durumuna düşmesini engeller.
Uluslararası hukukta hukukun genel ilkeleri (örneğin iyi niyet, sebepsiz zenginleşme yasağı, res judicata), antlaşmalar ve teamüllerin sessiz kaldığı durumlarda yargısal bir tıkanıklığı (non-liquet) önlemek amacıyla kullanılan asli bir hukuk kaynağıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hukukun Genel İlkelerinin Asli Kaynak ve Boşluk Doldurucu Niteliği
İpuçları
1
UAD Statüsü'nün 38. maddesindeki sıralamaya dikkat edin.
2
Bu kaynağın 'ulusal hukuk sistemlerinden' uluslararası alana nasıl aktarıldığını ve ne zaman ihtiyaç duyulduğunu düşünün.
3
Yazılı bir antlaşma veya teamül olmadığında yargıç davayı reddetmemek için hangi kaynağa başvurur?
Daha Fazla Pratik
Bu konuyu pekiştirmek için 'estoppel' ve 'res judicata' ilkelerinin uyuşmazlık çözümlerindeki somut uygulamalarını inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Hukuk kaynaklarını 'yasa koyucu (antlaşma)', 'uygulama (teamül)' ve 'mantıksal-evrensel ilkeler (genel ilkeler)' olarak kodlayarak asli kaynakları yardımcı kaynaklardan (yargı ve öğreti) ayırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 10s