Examkin

Soru

Zorluk: OrtaHukukun Genel İlkeleri

Uluslararası uyuşmazlıkların yargısal çözümünde asli kaynaklardan biri olan 'hukukun genel ilkeleri', uluslararası hukukta kuralsızlık (non-liquet) nedeniyle adaletin tesis edilememesini önleyen önemli bir araçtır. Ancak bu ilkelerin hukuki niteliği, kimi durumlarda 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) kavramıyla kavramsal olarak karıştırılabilmektedir.

Buna göre, hukukun genel ilkelerini hakkaniyet ve nisfet kuralından ayıran en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yargı organının uyuşmazlığa bu ilkeleri uygulayabilmesi için tarafların kendisine önceden ayrıca ve açıkça bir yetki vermiş olmasına ihtiyaç duymamasıCevap
  2. B
    Mevcut pozitif hukuk kurallarının katı bir şekilde uygulanmasının adaletsiz sonuçlar doğurabileceği durumlarda, hukuku esnetmek amacıyla yargıca tanınan özel bir takdir yetkisi olması
  3. C
    Hiyerarşik olarak diğer tüm hukuk kaynaklarından üstün kabul edilmesi ve uluslararası antlaşmalarla dahi aksine bir düzenleme yapılamayan emredici normlar oluşturması
  4. D
    Bağlayıcı bir karar tesis etmekten ziyade, sadece uyuşmazlığa uygulanacak asıl antlaşma veya teâmül kurallarının içeriğini aydınlatmaya yarayan yardımcı bir araç olması
  5. E
    Uygulandığı uyuşmazlıklarda hukuki bağlayıcılığı olan kesin bir hüküm yaratmayıp, taraflara esasa ilişkin bağlayıcı olmayan tavsiye niteliğinde çözüm yolları sunması

Cevap

Yargı organının uyuşmazlığa bu ilkeleri uygulayabilmesi için tarafların kendisine önceden ayrıca ve açıkça bir yetki vermiş olmasına ihtiyaç duymaması seçeneği doğru cevaptır.
Hukukun genel ilkeleri, uluslararası hukukun asli kaynaklarından biridir ve bir uyuşmazlıkta uygulanacak antlaşma veya teâmül kuralı bulunmadığında yargıç tarafından herhangi bir özel yetkilendirmeye gerek kalmadan doğrudan (re'sen) uygulanır. Buna karşılık, yargıcın mevcut hukuku bir kenara bırakarak uyuşmazlığı tamamen adalet ve vicdan ölçülerine (hakkaniyet ve nisfet - ex aequo et bono) göre çözebilmesi için uyuşmazlık taraflarının bu yönde açık ve özel bir rıza (yetki) vermiş olması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Hukukun genel ilkelerinin uluslararası hukuktaki yerini ve bağlayıcılık şartlarını belirlemek.
Hukukun genel ilkeleri (örn. ahde vefa, iyi niyet, kesin hüküm), uluslararası hukukun asli kaynaklarındandır ve yargıç tarafından uyuşmazlığın çözümünde doğrudan uygulanır.
Uluslararası yargı organları, antlaşma veya teâmül kuralı bulamadıklarında hukuk boşluğunu (non-liquet) doldurmak için bu ilkelere tarafların izni aranmaksızın başvurmakla yükümlüdür.
2
Hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) kuralının uygulanma şartlarını analiz etmek.
Hakkaniyet ve nisfet, yargıcın hukukun katı kurallarını bir kenara bırakarak adalet ve vicdan duygusuyla karar vermesidir. Ancak bunun için tarafların yargıca açıkça ve ayrıca yetki vermiş olması şarttır.
Devletlerin egemenlik haklarının korunması amacıyla, uluslararası mahkemelerin tarafların rızası olmadan mevcut hukukun dışına çıkarak hakkaniyete göre karar vermesi Uluslararası Adalet Divanı Statüsü (Madde 38/2) ile sınırlandırılmıştır.
3
İki kavramı karşılaştırarak temel ayrım noktasını tespit etmek.
Hukukun genel ilkeleri tarafların özel rızası aranmaksızın doğrudan (asli kaynak olarak) uygulanırken, hakkaniyet ve nisfet kuralı ancak tarafların açık rızasıyla uygulanabilir.
Her iki kavram arasındaki temel usuli ve hukuki fark rıza şartıdır.

Anahtar Kavram

Hukukun genel ilkeleri ile hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) ayrımında tarafların rızası şartı
Bu soruyu puanla

Konular

Hukukun Genel İlkeleri

Bu konudan daha fazla soru