1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (VAHS) sistematiği içerisinde, uluslararası huku… — KPSS Uluslararası İlişkiler

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (VAHS) sistematiği içerisinde, uluslararası hukukun emredici kuralları ( $jus$ $cogens$ ) ile bu kurallarla çatışan antlaşmaların hukuki akıbeti arasındaki ilişki oldukça sıkı kurallara bağlanmıştır. Özellikle antlaşmaların geçersizliği ve bu geçersizliğin kapsamı konusunda emredici kurallara yönelik özel bir rejim öngörülmüştür.

Buna göre, emredici kurallar ( $jus$ $cogens$ ) ile antlaşmalar arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir antlaşmanın yapıldığı sırada mevcut bir emredici kural ile çatışması durumunda, VAHS Madde 44/5 uyarınca antlaşma hükümlerinin birbirinden ayrılmasına (bölünebilirliğe) izin verilmez ve antlaşmanın tamamı başlangıçtan itibaren ( $ab$ $initio$ ) batıl sayılır.Cevap
B
Antlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra yeni bir emredici kuralın ortaya çıkması ( $jus$ $cogens$ $superveniens$ ), antlaşmayı yapıldığı tarihten itibaren geçersiz kılarak tüm geçmiş etkileri ortadan kaldırır.
C
Uluslararası hukukta emredici kurallar, sadece tarafların rızasıyla antlaşmalardan üstün tutulduğu için antlaşma metninde aksine bir hüküm bulunması halinde antlaşma kuralı öncelikli olarak uygulanır.
D
Emredici kuralların ihlali durumunda ortaya çıkan yükümlülükler ( $erga$ $omnes$ ), sadece antlaşmaya taraf olan devletler arasında hukuki sonuç doğurur ve üçüncü devletlerin bu konuda iddiada bulunma hakkı yoktur.
E
Hukukun genel ilkeleri çerçevesinde kabul edilen 'ısrarlı itirazcı' ( $persistent$ $objector$ ) statüsündeki bir devlet, ilgili kural emredici nitelik kazansa dahi bu kuralın kendisi için bağlayıcı olmadığını ileri sürebilir.

Cevap

Bir antlaşmanın yapıldığı sırada mevcut bir emredici kural ile çatışması durumunda, VAHS Madde 44/5 uyarınca hükümlerin bölünebilirliğine izin verilmez ve antlaşma bütünüyle, başlangıçtan itibaren geçersiz sayılır.

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 53. maddesine göre, bir antlaşma yapıldığı sırada mevcut bir emredici kurala aykırıysa bütünüyle geçersizdir. Sözleşmenin 44. maddesinin 5. fıkrası ise bu durumu daha da ağırlaştırarak, emredici kurallara aykırılık halinde antlaşma hükümlerinin birbirinden ayrılmasına (bölünebilirliğe) izin vermez. Yani antlaşmanın sadece bir maddesi dahi emredici kurala aykırı olsa, antlaşmanın tamamı başlangıçtan itibaren (

ab

initio

) geçersiz (batıl) hale gelir.

Adım Adım Çözüm

VAHS Madde 53 (Mevcut Emredici Kural) hükmünü analiz et.

Bir antlaşma akdedildiği sırada mevcut bir emredici kurala (

jus

cogens

) aykırıysa başlangıçtan itibaren (

ab

initio

) batıldır.

Emredici kuralların mutlak geçersizlik yaptırımı ile korunduğunu saptamak için.

VAHS Madde 44/5 (Bölünebilirlik/Ayrılabilirlik) istisnasını kontrol et.

Hata, hile veya yolsuzluk gibi durumlarda antlaşmanın sadece ilgili hükmü geçersiz sayılabilirken; emredici kurallara aykırılık durumunda antlaşmanın hükümleri birbirinden ayrılamaz.

Geçersizliğin antlaşmanın tamamını mı yoksa sadece aykırı maddeyi mi kapsadığını belirlemek için.

Madde 64 (Yeni Emredici Kural) ile farkını ortaya koy.

Madde 64'te antlaşma başlangıçtan değil, kuralın ortaya çıktığı andan itibaren sona erer (

ex

nunc

Zamana bağlı geçersizlik türlerini birbirinden ayırmak için.

Anahtar Kavram

Emredici Kuralların (Jus Cogens) Antlaşmaların Geçerliliği Üzerindeki Mutlak ve Bölünemez Etkisi

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular