1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi rejimi ve uluslararası hukuk doktrini çerçevesin… — KPSS Uluslararası İlişkiler

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi rejimi ve uluslararası hukuk doktrini çerçevesinde, emredici kurallar ( $jus$ $cogens$ ) ile antlaşmaların geçerliliği ve sona ermesi arasındaki hukuki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A
Bir antlaşmanın yapıldığı sırada mevcut bir emredici kurala aykırı olması durumunda, antlaşma başlangıçtan itibaren ( $ab$ $initio$ ) mutlak butlanla sakattır ve bütünüyle geçersiz sayılır.
B
Antlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra yeni bir emredici kuralın ortaya çıkması ( $jus$ $cogens$ $superveniens$ ) durumunda, antlaşma bu kural ile çatıştığı andan itibaren sona erer ancak o tarihe kadar doğurduğu hukuki sonuçlar kendiliğinden geçersiz hale gelmez.
C
Antlaşmanın bir emredici kuralla çatışması nedeniyle geçersiz sayılması durumunda, kuralın kamu düzeni niteliği gereği, antlaşma hükümlerinin birbirinden ayrılmasına ( $severability$ ) ve sadece çatışan hükümlerin iptal edilmesine izin verilmez.
Emredici bir kuralın ihlali durumunda uyuşmazlık çözülemezse, Sözleşme uyarınca taraflardan biri uyuşmazlığı tek taraflı bir başvuru ile Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun nihai ve bağlayıcı kararına sunmak zorundadır.Cevap
E
Emredici kurallar nitelikleri gereği uluslararası toplumun bütününe karşı ileri sürülebilen ( $erga$ $omnes$ ) yükümlülükler doğurur; ancak her $erga$ $omnes$ yükümlülük mutlaka bir $jus$ $cogens$ kuralı teşkil etmeyebilir.

Cevap

Antlaşmanın emredici bir kurala aykırılığı durumunda ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümü için Birleşmiş Milletler Genel Kurulu değil, Uluslararası Adalet Divanı yetkilidir.

Uluslararası hukukta emredici bir kuralın (

jus

cogens

) ihlali iddiasına dayalı bir antlaşma uyuşmazlığında, 1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 66. maddesi uyarınca, taraflar uyuşmazlığı Uluslararası Adalet Divanı'na (

UAD

) taşıma hakkına sahiptir. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun bu konuda yargısal veya bağlayıcı bir karar verme yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Emredici kural (jus cogens) kavramını analiz etme

Jus cogens, uluslararası toplumun bütünü tarafından kabul edilen ve kendisinden sapmaya izin verilmeyen hiyerarşik olarak en üstteki kurallardır.

Normlar hiyerarşisindeki yerini belirlemek için gereklidir.

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 53. ve 64. maddelerini karşılaştırma

53. madde mevcut jus cogens kuralına aykırılığı (mutlak butlan), 64. madde ise sonradan ortaya çıkan kuralı (sona erme) düzenler.

Geçersizlik ve sona erme arasındaki farkı ayırt etmek için gereklidir.

Uyuşmazlık çözüm usulünü (66. madde) inceleme

Viyana Sözleşmesi, emredici kurallarla ilgili uyuşmazlıklarda Uluslararası Adalet Divanı'na (UAD) tek taraflı başvuru hakkı tanımıştır.

Hangi uluslararası organın yetkili olduğunu tespit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Jus Cogens ve Uluslararası Adalet Divanı'nın Zorunlu Yargı Yetkisi

Tahmini Süre:2m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular