Soru

Zorluk: OrtaNormlar Hiyerarşisi ve Jus Cogens (Emredici Kurallar)

Uluslararası toplumun bütünü tarafından, kendisinden hiçbir şekilde sapmaya (derogasyonderogasyon) izin verilmeyen bir kural olarak kabul edilen ve tanınan jusjus cogenscogens normlar, normlar hiyerarşisinin en üst basamağını oluşturur. 19691969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 5353. maddesi uyarınca, bu nitelikteki bir kuralın hukuken değiştirilebilmesi için gereken temel şart aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Değişikliğin sadece Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından salt çoğunlukla kabul edilmesi
  2. Yeni kuralın da emredici (jusjus cogenscogens) nitelikte bir genel uluslararası hukuk normu olmasıCevap
  3. C
    Dünyadaki tüm devletlerin bu değişikliği istisnasız ve oybirliğiyle onaylaması
  4. D
    Uluslararası Adalet Divanı'nın bu konuda yeni bir bağlayıcı içtihat kararı alması
  5. E
    Değişikliğin herhangi bir uluslararası teamül (yapılageliş) kuralı ile yapılması

Cevap

Bir emredici kuralın değiştirilebilmesi için, yeni kuralın da aynı nitelikte (emredici) bir genel uluslararası hukuk normu olması şarttır.
Doğru ifade, 19691969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 5353. maddesinde yer alan yasal tanıma dayanmaktadır. Bir kuralın emredici nitelik kazanması, onun uluslararası toplumun bütünü tarafından 'hiçbir şekilde sapmaya izin verilmeyen' bir kural olarak tanınmasına bağlıdır. Bu nedenle, bu derece güçlü bir kuralın yerini başka bir kuralın alabilmesi için, yeni gelen kuralın da aynı dereceye ve niteliğe (jusjus cogenscogens) sahip olması hukuk hiyerarşisinin zorunlu bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Emredici kural (jusjus cogenscogens) tanımını analiz etme
Emredici kurallar, uluslararası toplumun bütünü tarafından kabul edilen ve aksi kararlaştırılamayan üstün kurallardır.
Değiştirilme şartlarını anlamak için önce kuralın hukuki statüsünü belirlemek gerekir.
2
19691969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin ilgili maddesini (5353) inceleme
Madde metni, bu normların ancak aynı nitelikteki daha sonraki bir normla değişebileceğini açıkça belirtir.
Pozitif uluslararası hukukta emredici kuralların tek kaynağı bu sözleşmedeki tanımdır.
3
Normlar hiyerarşisi ilkesini uygulama
Hiyerarşik olarak en üstte yer alan bir kuralın, kendisinden daha zayıf (emredici olmayan) bir kural ile değiştirilemeyeceği sonucuna ulaşılır.
Hukuk mantığı gereği üst norm ancak eşdeğer güçteki bir normla ilga edilebilir.

Anahtar Kavram

Emredici kuralların (jusjus cogenscogens) değiştirilemezliği ve hiyerarşik üstünlüğü

İpuçları

1
Normlar hiyerarşisinde üstte yer alan bir kuralı ancak ona denk güçteki bir kural etkileyebilir.
2
Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 5353. maddesindeki tanıma odaklanın; orada 'aynı nitelikteki sonraki norm' ifadesi geçer.

Daha Fazla Pratik

Emredici bir kurala aykırı olarak akdedilen bir antlaşmanın akıbeti (batılbatıl olma durumu) ile sonradan ortaya çıkan bir emredici kuralın mevcut antlaşmaları sona erdirmesi arasındaki farkı inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla