Examkin

Soru

Zorluk: ZorDoktrin (Öğreti)

Uluslararası hukukta doktrin (öğreti), Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesinin 1/d bendi çerçevesinde 'yardımcı kaynak' olarak nitelendirilmektedir. Doktrinin uluslararası hukuk sistemindeki işlevi, kaynağı ve normlar hiyerarşisindeki konumu dikkate alındığında, bu kaynakla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Hukuk kurallarının mevcudiyetini ve içeriğini belirlemede kanıtlayıcı bir araç işlevi görür; ancak devletlerin rızasına dayanan asli kaynaklar gibi doğrudan hak ve yükümlülük yaratan bir normatif güce sahip değildir.Cevap
  2. B
    Divan Statüsü'nde 'yardımcı' olarak tanımlanmış olsa da, yerleşik teamül kurallarının bulunmadığı durumlarda uyuşmazlığın esasına doğrudan uygulanabilen ve asli kaynaklarla aynı hiyerarşik düzeyde bulunan bir kaynaktır.
  3. C
    Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) tarafından hazırlanan metinler doktrin kapsamında değerlendirilmez; çünkü bu metinler devletlerin açık rızasını yansıtan 'antlaşma taslakları' olarak asli kaynak kategorisine girer.
  4. D
    Doktrin, sadece teamülün oluşumundaki 'devlet uygulaması' (state practice) unsurunu kanıtlamak amacıyla kullanılır; antlaşmaların yorumlanmasında bir araç olarak kullanılması Divan Statüsü tarafından açıkça yasaklanmıştır.
  5. E
    Bir kuralın 'jus cogens' (emredici norm) statüsü kazanabilmesi için doktrinde oybirliği ile kabul edilmiş olması yeterlidir; bu yönüyle doktrin, emredici kuralların asli kurucu unsurudur.

Cevap

Hukuk kurallarının mevcudiyetini ve içeriğini belirlemede kanıtlayıcı bir araç işlevi görür; ancak devletlerin rızasına dayanan asli kaynaklar gibi doğrudan hak ve yükümlülük yaratan bir normatif güce sahip değildir.
Doğru ifade, doktrinin (öğretinin) hukuki niteliğini UAD Statüsü 38/1-d bendine uygun olarak tanımlamaktadır. Doktrin, uluslararası hukuk kurallarının 'tespiti için yardımcı bir araç' (subsidiary means for the determination of rules of law) niteliğindedir. Bu, doktrinin var olan kuralları yorumlamak, kanıtlamak ve sistemleştirmek için kullanıldığı ancak bağımsız bir hukuk yaratma (law-making) gücünün olmadığı anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü Madde 38 kapsamındaki kaynak tasnifini analiz etme.
Antlaşmalar, teamül ve genel hukuk ilkeleri asli (bağlayıcı/hukuk yaratan) kaynaklardır; yargı kararları ve doktrin ise yardımcı (kuralların tespiti için kullanılan) kaynaklardır.
Kaynağın hiyerarşik konumunu belirlemek cevabın temelidir.
2
Doktrinin 'yardımcı' olma niteliğinin hukuki sonucunu değerlendirme.
Yardımcı kaynaklar, var olan bir kuralın içeriğini ve sınırlarını netleştirmeye (teşhis/tespit) yarar, ancak yeni bir hukuk kuralı ihdas edemezler.
Uluslararası hukukta iradeci yaklaşım gereği hukuk yaratma yetkisi devletlere (ve bazen örgütlere) aittir, hukukçulara değil.
3
Seçenekleri bu işlevsel ayrım üzerinden karşılaştırma.
Doğru ifade, doktrinin kanıtlayıcı ve belirleyici rolünü kabul ederken bağımsız normatif gücünü (hukuk yaratma yetkisini) reddetmektedir.
Hukuk kurallarının tespiti ile kural ihdası arasındaki ince çizgiyi vurgulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Hukuk Kurallarının Tespiti İçin Yardımcı Araç (Subsidiary means for the determination of rules of law)

Daha Fazla Pratik

Uluslararası yargı kararlarının (içtihatlar) da aynı madde uyarınca yardımcı kaynak olduğunu ve bunların birbirlerine karşı bir hiyerarşisinin bulunmadığını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Doktrin (Öğreti)

Bu konudan daha fazla soru