Soru

Zorluk: OrtaNormlar Hiyerarşisi ve Jus Cogens (Emredici Kurallar)

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 53. maddesi (başlangıçtaki geçersizlik) ve 64. maddesi (sonradan ortaya çıkan geçersizlik) sistematiği çerçevesinde; bir antlaşmanın akdedildiği sırada mevcut bir emredici kurala (jusjus cogenscogens) aykırı olması durumunda tarafların yüklendiği hukuki sorumluluğa ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Taraflar, emredici kurala aykırı hükümlere dayanarak gerçekleştirilen fiillerin sonuçlarını mümkün olduğunca ortadan kaldırmak ve ilişkilerini emredici kurala uygun hale getirmekle yükümlüdür.Cevap
  2. B
    Antlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra doğan kazanılmış haklar, emredici kurala aykırı olsalar dahi tarafların karşılıklı rızasıyla korunmaya devam eder.
  3. C
    Emredici kurala aykırılık nedeniyle batıl olan bir antlaşmada, tarafların sadece gelecekteki işlemleri yapmaması yeterlidir; geçmiş işlemlerin hukuki statüsü değişmez.
  4. D
    Antlaşmanın sadece emredici kurala aykırı olan maddesi geçersiz sayılır; bu maddeye dayalı işlemlerin sonuçları ise 'iyiniyet' ilkesi gereği geçerliliğini korur.
  5. E
    Uluslararası hukukun genel ilkeleri emredici kuraldan üstün kabul edildiğinden, taraflar 'ahde vefa' ilkesine dayanarak antlaşmayı uygulamaya devam edebilirler.

Cevap

Taraflar, emredici kurala aykırı hükümlere dayanarak gerçekleştirilen fiillerin sonuçlarını mümkün olduğunca ortadan kaldırmak ve ilişkilerini emredici kurala uygun hale getirmekle yükümlüdür.
Doğru seçenek, 1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 71. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendini tam olarak yansıtmaktadır. Bir antlaşma, akdedildiği sırada mevcut olan bir emredici kurala (jusjus cogenscogens) aykırı olması nedeniyle Madde 53 uyarınca batıl ise, taraflar bu antlaşma hükümlerine dayanarak gerçekleştirilen eylemlerin sonuçlarını telafi etmek ve ilişkilerini normun gerektirdiği hukukiliğe döndürmekle yükümlüdürler.

Adım Adım Çözüm

1
Antlaşmanın yapıldığı sıradaki hukuki durumun tespiti.
Antlaşma akdedildiği sırada mevcut bir jusjus cogenscogens normuna aykırıysa, 1969 Viyana Sözleşmesi Madde 53 uyarınca başlangıçtan itibaren batıldır (voidvoid abab initioinitio).
Emredici kurallar, uluslararası irade serbestisinin mutlak sınırını oluşturur.
2
Geçersizliğin sonuçlarının belirlenmesi (Madde 71/1).
Taraflar, bu geçersiz hükümlere dayanarak yapılan işlemlerin sonuçlarını 'mümkün olduğu ölçüde' (asas farfar asas possiblepossible) ortadan kaldırmakla yükümlüdür.
Hukuka aykırı bir temele dayanan işlemlerin sonuçlarının devam etmesi, emredici kuralın ihlalinin sürmesi anlamına gelir.
3
Madde 64 (Supervening Jus Cogens) ile ayrımın yapılması.
Eğer emredici kural sonradan ortaya çıksaydı (Madde 64), antlaşma sadece o andan itibaren sona ererdi ve geçmişteki haklar (çatışmadığı sürece) korunurdu. Ancak burada Madde 53 söz konusudur.
Başlangıçtaki aykırılık ile sonradan oluşan aykırılık farklı hukuki rejimlere tabidir.

Anahtar Kavram

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi Madde 71 (Geçersizliğin Sonuçları)
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla