Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDünya Sistemleri Teorisi

Küresel siyasette eşitsiz gelişimi ve hiyerarşiyi analiz ederken, bağımsız ve egemen devletlerin rasyonel etkileşiminden ziyade, tek bir kapitalist işbölümü etrafında bütünleşmiş olan tarihsel makro-yapıları temel analiz birimi olarak kabul eden teorik yaklaşım bağlamında, aşağıdaki ifadelerden hangisi bu yapının işleyiş mekanizmasını doğru bir şekilde açıklamaktadır?

  1. Sistemin siyasal istikrarı, sermaye-yoğun üretim yapan merkez ile emek-yoğun üretim yapan çevre arasındaki kutuplaşmayı yumuşatan ve yapısal olarak her iki bölgenin de özelliklerini barındıran yarı-çevre kuşağının varlığıyla sağlanır.Cevap
  2. B
    Küresel sömürü, yalnızca gelişmiş kapitalist metropoller ile onlara hammadde aktaran azgelişmiş uydular arasındaki katı ve ikili (düalist) bağımlılık ilişkisinden ibarettir.
  3. C
    Küresel yapı, ekonomik sömürü ilişkileri yerine, egemen devletlerin uluslararası hukuk, diplomasi ve ortak kurumlar aracılığıyla bilinçli olarak inşa ettikleri uluslararası toplum kurallarına dayanır.
  4. D
    Merkez ülkeler ağırlıklı olarak tarımsal hammadde ve ucuz emek sağlayıcısı olarak işlev görürken, çevre bölgeler küresel ekonominin teknolojik inovasyon ve sermaye birikimi süreçlerini kontrol eden ana aktörlerdir.
  5. E
    Uluslararası sistemdeki hiyerarşi, küresel bir üretim tarzının dayatmasından ziyade, her bir egemen devletin kendi iç siyasal dinamikleri ve karar alıcılarının rasyonel dış politika tercihlerinden kaynaklanır.

Cevap

Sistemin siyasal istikrarının, sermaye-yoğun üretim yapan merkez ile emek-yoğun çevre arasındaki kutuplaşmayı yumuşatan yarı-çevre kuşağının varlığıyla sağlandığını belirten ifadedir.
Dünya Sistemleri Teorisi'nde Immanuel Wallerstein, sistemin çökmeden devam edebilmesini 'yarı-çevre' kuşağının varlığına bağlar. Yarı-çevre bölgeler, çevre ülkeleri sömürürken aynı zamanda merkez ülkeler tarafından sömürülür. Bu ikili konum, küresel servet dağılımındaki keskin uçurumun yaratacağı sınıf çatışmalarını ve siyasal patlamaları yumuşatarak yapısal bir tampon işlevi görür. Doğru ifade, tam olarak teorinin bu özgün mekanizmasını yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki kavramsal ipuçlarının çözümlenmesi.
Sorudaki 'bağımsız devletler yerine tek bir kapitalist işbölümü' ve 'tarihsel makro-yapılar' vurgularının Immanuel Wallerstein'ın Dünya Sistemleri Teorisi'ni işaret ettiği belirlenir.
Teorinin analiz birimini (devlet değil, dünya sistemi) doğru saptamak, seçenekleri elemek için ön şarttır.
2
Teorinin temel aktörlerinin ve işlevlerinin hatırlanması.
Teorinin, Bağımlılık Okulu'nun katı ikiliğini aşarak sisteme tampon görevi gören 'yarı-çevre' kavramını kazandırdığı saptanır.
Bağımlılık Okulu ile Dünya Sistemleri Teorisi arasındaki en belirgin yapısal fark yarı-çevre kuşağının varlığı ve işlevidir.
3
Seçeneklerin teori bağlamında elenmesi.
Yarı-çevrenin, kutuplaşmayı azaltarak siyasal istikrar sağlama işlevine vurgu yapan argüman doğru cevap olarak seçilir.
Diğer seçenekler kavramları ya ters yüz etmekte ya da doğrudan Bağımlılık Teorisi'nin (katı ikilik) ve İngiliz Okulu'nun (toplum/hukuk) argümanlarını sunmaktadır.

Anahtar Kavram

Dünya Sistemleri Teorisi'nde Yarı-Çevre Kavramı ve İşlevi
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Dünya Sistemleri Teorisi

Bu konudan daha fazla soru