Examkin

Soru

Zorluk: OrtaHukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan (Kusursuz) Sorumluluk

Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) tarafından hazırlanan 'Tehlikeli Faaliyetlerden Kaynaklanan Sınır Ötesi Zarar Durumunda Zararın Paylaştırılmasına İlişkin İlke Taslakları' (2006) çerçevesinde değerlendirilen kusursuz sorumluluk (strict liability) rejimi, klasik devlet sorumluluğundan belirli yönleriyle ayrılmaktadır. Buna göre, hukuka uygun fiillerden kaynaklanan (kusursuz) sorumluluk rejiminin temel niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Sorumluluğun doğması için bir uluslararası hukuk kuralının ihlali değil, izin verilen ancak yüksek risk taşıyan bir faaliyet sonucunda maddi bir zararın meydana gelmiş olması esastır.Cevap
  2. B
    Bu sorumluluk türü sadece devletin resmi organlarının doğrudan icra ettiği faaliyetler için geçerli olup, devletin ruhsatlandırdığı özel kişilerin faaliyetlerini kapsamaz.
  3. C
    Faaliyetin hukuka aykırı olması sorumluluğun kurucu unsuru olup, somut bir zarar meydana gelmese dahi devletin sorumluluğu doğar.
  4. D
    Bu rejim kapsamında devletin sorumluluğu, sadece emredici hukuk kurallarının (jus cogens) ihlal edildiği sınırlı durumlarla sınırlandırılmıştır.
  5. E
    Sorumluluğun işletilebilmesi için mağdur tarafın, faaliyetin gerçekleştirilmesi sırasında fail devletin kasıtlı veya ihmalkâr hareket ettiğini ispatlaması zorunludur.

Cevap

Sorumluluğun doğması için bir uluslararası hukuk kuralının ihlali gerekmez; izin verilen ancak yüksek risk taşıyan bir faaliyet sonucunda maddi bir zararın meydana gelmiş olması yeterlidir.
Kusursuz sorumluluk rejimi, uluslararası hukukta devletlerin yasaklanmamış ancak tehlikeli faaliyetlerinden (ultra-hazardous activities) kaynaklanan sınır ötesi zararları tazmin etme yükümlülüğünü ifade eder. Bu rejimde klasik sorumluluğun aksine 'uluslararası bir yükümlülüğün ihlali' şartı aranmaz; sorumluluğun doğması için somut bir maddi zararın varlığı ve bu zararın söz konusu faaliyetle illiyet bağı olması yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası sorumluluk rejimlerini ayırt edin.
Klasik sorumluluk 'hukuka aykırı fiil' (internationally wrongful act) temelliyken, kusursuz sorumluluk 'hukuka uygun ama riskli' faaliyet temellidir.
Sorumluluğun doğması için gereken kurucu unsurların farklılığını anlamak gerekir.
2
Kusursuz sorumluluğun (strict liability) temel şartını belirleyin.
Bu rejimde bir 'ihlal' (breach) şartı aranmaz; en önemli unsur 'zarar' (damage) ve faaliyetin 'tehlikeli/riskli' niteliğidir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun 2001 ve 2006 tarihli çalışmaları bu ayrım üzerine kuruludur.
3
Seçenekleri analiz ederek 'ihlal' yerine 'zarar' odaklı olan ifadeyi bulun.
Kural ihlali gerekmediğini ve maddi zararın esas olduğunu belirten ifade doğru cevaptır.
Diğer seçenekler ya klasik sorumluluk unsurlarını ya da yanlış hukuki kısıtlamaları içermektedir.

Anahtar Kavram

Hukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan Sorumlulukta 'Zarar'ın Kurucu Rolü

İpuçları

1
Klasik devlet sorumluluğunda (ARSIWA 2001) bir kuralın çiğnenmiş olması gerekirken, burada faaliyetin yasak olup olmadığına değil sonucuna odaklanılır.
2
Uzay faaliyetleri veya nükleer enerji kullanımı gibi alanlarda devletlerin 'hukuka uygun' davrandığı ancak yüksek risk aldığı kabul edilir.
3
Bu rejimde 'Zarar' (Damage), sorumluluğun doğması için gerekli ve yeterli olan birincil şarttır; kural ihlali aranmaz.

Daha Fazla Pratik

1972 Uzay Nesnelerinin Sebep Olduğu Zararlardan Dolayı Uluslararası Sorumluluk Sözleşmesi'ndeki 'mutlak sorumluluk' esaslarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Hukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan (Kusursuz) Sorumluluk