Examkin

Soru

Zorluk: OrtaGeleneksel ve Eleştirel İnşacılık Ayrımı

İnşacı (konstrüktivist) kuram içerisinde yer alan 'geleneksel' ve 'eleştirel' yaklaşımlar; sosyal inşanın niteliği ve bilginin rolü konusunda farklı perspektiflere sahiptir. Buna göre, eleştirel inşacılığı geleneksel (ana akım) inşacılıktan ayıran temel karakteristik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Bilimsel gerçekçilik (scientific realism) ilkelerini benimseyerek dış dünyada gözlemlenebilir nesnel gerçeklikler ile sosyal inşayı sentezleme çabası
  2. B
    Uluslararası sistemdeki anarşiyi değişmez bir veri olarak kabul edip devletlerin sadece maddi askeri kapasitelerine odaklanan pozitivist bir analiz yürütmesi
  3. Statükoyu veri kabul eden analizler yerine, kimliklerin ve çıkarların inşasında rol oynayan iktidar ve söylem ilişkilerini sorunsallaştırarak özgürleştirici bir perspektif sunmasıCevap
  4. D
    Fail ve yapının karşılıklı inşasını reddederek sadece uluslararası sistemin yapısının devlet davranışlarını tek yönlü belirlediğini iddia etmesi
  5. E
    Devletlerin iş birliği süreçlerinde elde edecekleri mutlak kazançları, göreli kazançlardan daha öncelikli bir motivasyon kaynağı olarak görmesi

Cevap

Eleştirel inşacılık, iktidar ve söylem ilişkilerini sorgulayarak statükoyu dönüştürme ve özgürleşme (emancipation) hedefi gütmesiyle geleneksel inşacılıktan ayrılır.
Eleştirel inşacılığı geleneksel (conventional) inşacılıktan ayıran en temel fark, eleştirel kanadın Robert Cox'un deyimiyle 'eleştirel teori' (critical theory) geleneğine dayanmasıdır. Bu yaklaşım, sosyal dünyayı sadece açıklamakla yetinmez; bilginin ve kimliklerin inşasında rol oynayan söylem ve iktidar ilişkilerini sorunsallaştırarak mevcut yapıların nasıl dönüştürülebileceğine ve özgürleşmeye (emancipation) yönelik normatif bir amaç güder. Geleneksel inşacılık ise 'problem çözücü' (problem-solving) bir karakterde olup rasyonalist metodolojiyle uyumlu analizler yapar.

Adım Adım Çözüm

1
İnşacı kuramın iki ana dalının (geleneksel ve eleştirel) ayrıştığı temel noktaların belirlenmesi.
Geleneksel inşacılık (Wendt) bilimsel gerçekçiliğe ve rasyonalist teorilerle köprü kurmaya odaklanırken; eleştirel inşacılık post-pozitivizme ve eleştirel teoriye yakındır.
Teorilerin yöntem ve amaç düzeyindeki farklılıklarını anlamak için bu ayrım gereklidir.
2
Eleştirel inşacılığın temel motivasyonunun (özgürleşme ve iktidar sorgulaması) tespit edilmesi.
Eleştirel inşacıların, kimliklerin ve normların sadece 'nasıl' inşa edildiğiyle değil, bu inşanın hangi iktidar yapılarına hizmet ettiğiyle ilgilendikleri görülür.
Geleneksel kanadın analitik ve açıklayıcı yaklaşımı ile eleştirel kanadın normatif ve dönüştürücü yaklaşımı arasındaki farkı netleştirmek için.
3
Seçeneklerin bu doğrultuda elenmesi ve doğru kavramın bulunması.
İktidar, söylem ve özgürleşme vurgusu yapan seçeneğin doğru cevap olduğu sonucuna varılır.
Hatalı olan realist, liberal veya determinist argümanları eleyerek inşacılık içi ayrımı netleştirmek için.

Anahtar Kavram

İnşacı Kuramda Epistemolojik ve Amaçsal Ayrım

İpuçları

1
Geleneksel inşacılık Alexander Wendt ile özdeşleşirken, eleştirel inşacılık söylem ve iktidar analizlerine odaklanır.
2
Eleştirel inşacılar, mevcut dünya düzeninin nasıl inşa edildiğini sorgulayarak bu düzenin 'özgürleşme' lehine nasıl değiştirilebileceğini tartışırlar.

Daha Fazla Pratik

Alexander Wendt'in 'Anarşi devletlerin ondan ne anladığıdır' makalesinin geleneksel inşacılıktaki yerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Geleneksel ve Eleştirel İnşacılık Ayrımı