Examkin

Soru

Zorluk: OrtaUluslararası Yargı Kararları (İçtihatlar)

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. ve 59. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, uluslararası yargı kararlarının (içtihatlar) hukuki niteliği ve bağlayıcılığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Divan kararları sadece uyuşmazlığın tarafları için bağlayıcıdır; ancak bu kararlar genel uluslararası hukuk kurallarının varlığını ve içeriğini belirlemede yardımcı bir araç olarak işlev görür.Cevap
  2. B
    Uluslararası yargı kararları, Statü'nün 38. maddesi uyarınca antlaşmalar ve teamül gibi yeni hukuk kuralları ihdas eden 'asli kaynaklar' arasında yer alır.
  3. C
    'Stare decisis' ilkesi gereği, Divan'ın bir uyuşmazlıkta verdiği karar, o uyuşmazlığa taraf olmayan diğer tüm devletler için de genel bir hukuk kuralı olarak kesin hüküm teşkil eder.
  4. D
    Yardımcı kaynak kavramı sadece uluslararası mahkemelerin kararlarını ifade eder; devletlerin kendi ulusal mahkemelerince verilen kararların uluslararası hukukun tespitinde değeri yoktur.
  5. E
    Yargı kararlarının hukuki bir kuralın kapsamını belirleyebilmesi için, tarafların uyuşmazlığı 'hakkaniyet ve nisfet' çerçevesinde çözme yetkisini mahkemeye vermiş olması şarttır.

Cevap

Divan kararları sadece uyuşmazlığın tarafları için bağlayıcıdır; ancak bu kararlar genel uluslararası hukuk kurallarının varlığını ve içeriğini belirlemede yardımcı bir araç olarak işlev görür.
Doğru seçenek, UAD Statüsü'nün hem 38. hem de 59. maddesindeki temel prensipleri birleştirir. Madde 59 uyarınca bir mahkeme kararı sadece o davanın taraflarını bağlar (kesin hüküm), yani genel bir hukuk kuralı yaratmaz. Ancak Madde 38/1-d uyarınca, bu kararlar mevcut bir teamül veya antlaşma kuralının varlığını kanıtlamak veya içeriğini netleştirmek için başvurulan 'yardımcı bir araç'tır.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü Madde 38/1-d hükmünü incelemek.
Yargı kararlarının 'hukuk kurallarının belirlenmesinde yardımcı bir araç' (subsidiary means) olduğu saptanır.
Kaynağın asli mi yardımcı mı olduğunu belirlemek için gereklidir.
2
UAD Statüsü Madde 59 hükmünü analiz etmek.
Divan'ın kararının 'ancak davanın tarafları ve o dava için bağlayıcı olduğu' (relative binding force) görülür.
Kararın kapsamını ve genel bir kural yaratıp yaratmadığını anlamak için gereklidir.
3
İki hükmü birleştirerek kararların işlevini değerlendirmek.
Kararların kural yaratıcı (asli) değil, mevcut kuralı saptayıcı (yardımcı) olduğu ve bağlayıcılığının sınırlı olduğu sonucuna varılır.
Soru kökündeki bütüncül değerlendirmeyi tamamlamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yargı kararlarının yardımcı kaynak niteliği ve görece bağlayıcılığı (Res Judicata)

İpuçları

1
UAD Statüsü'nün 38. maddesinde kaynaklar arasında yapılan asli ve yardımcı ayrımına dikkat edin.
2
Bir mahkeme kararının kime karşı bağlayıcı olduğunu belirleyen 59. maddeyi hatırlayın.
3
Yargı kararları yeni kural koymaz, sadece var olan kuralı (örneğin bir teamülü) 'tespit eder' (yardımcı araç).

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı'nın verdiği 'Danışma Görüşleri'nin (Advisory Opinions) hukuki bağlayıcılığını ve kaynaklar arasındaki yerini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Yargı Kararları (İçtihatlar)