Devletlerin yürüttüğü bazı faaliyetler (uzay çalışmaları veya nükleer enerji üretimi gibi) uluslararası hukuk tarafından yasaklanmamış olsa dahi, bu faaliyetlerin taşıdığı yüksek riskler nedeniyle özel bir sorumluluk rejimi geliştirilmiştir. "Hukuka uygun fiillerden kaynaklanan sorumluluk" (kusursuz sorumluluk) olarak adlandırılan bu alanı, genel devlet sorumluluğu hukukundan ayıran temel hukuki nitelik aşağıdakilerden hangisidir?
- Genel sorumlulukta hukuki ilişkinin merkezinde bir 'yükümlülük ihlali' yer alırken; bu rejimde sorumluluğun doğması için 'maddi bir zararın varlığı' kurucu (constitutive) nitelik taşımaktadır.Cevap
- BBu rejim kapsamında bir devletin sorumlu tutulabilmesi için, söz konusu riskli faaliyetin öncelikle bir 'jus cogens' (emredici hukuk) kuralını ihlal etmesi şarttır.
- CDevletin bir organı veya görevlisinin yetkisini aşarak (ultra vires) işlediği eylemler sonucunda ortaya çıkan zararlar, kusursuz sorumluluk kapsamında devlete isnat edilemez.
- DKusursuz sorumlulukta devlet, zararın 'mücbir sebep' (force majeure) veya 'zaruret hali' (necessity) nedeniyle oluştuğunu ispat ederek her durumda sorumluluktan kurtulabilir.
- EBu rejim kapsamında zarar gören bireylerin devletine başvurabilmesi için ilgili ülkedeki tüm iç hukuk yollarını tüketmiş olması bir ön şarttır.
Cevap
Genel sorumlulukta hukuki ilişkinin merkezinde bir 'yükümlülük ihlali' yer alırken; bu rejimde sorumluluğun doğması için 'maddi bir zararın varlığı' kurucu (constitutive) nitelik taşımaktadır.
Doğru cevapta belirtildiği üzere, genel devlet sorumluluğunda temel tetikleyici unsur bir uluslararası hukuk kuralının ihlalidir (hukuka aykırılık). Ancak hukuka uygun fiillerden kaynaklanan sorumluluk rejiminde, faaliyetin kendisi hukuka uygun olduğu için sorumluluk ancak bir maddi zararın (damage) meydana gelmesiyle doğar. Bu nedenle zarar, bu rejimde sorumluluğu kuran (constitutive) asli unsurdur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kusursuz Sorumlulukta Zararın Kurucu (Constitutive) Niteliği
İpuçları
1
Genel sorumlulukta bir kuralın çiğnenmesi gerekirken, burada kural çiğnenmese de bir sonuçtan dolayı ödeme yapılır.
2
Zarar (damage) unsuru genel sorumlulukta onarım miktarını belirlemek için kullanılırken, bu rejimde sorumluluğun başlaması için şarttır.
Daha Fazla Pratik
1972 tarihli Uzay Nesnelerinin Neden Olduğu Zararlardan Dolayı Uluslararası Sorumluluk Sözleşmesi'ndeki 'mutlak sorumluluk' esaslarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s