Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKonsolosluk Memurlarının Ayrıcalık ve Bağışıklıkları

Bir devletin yabancı bir ülkedeki konsolosluğunda görev yapan meslekten konsolosluk memuru, görev yaptığı ülkede hafta sonlarını geçirmek amacıyla kendi şahsı adına özel bir daire kiralamıştır. İlerleyen süreçte kira bedelinin ödenmemesi ve sözleşme şartlarına uyulmaması sebebiyle mülk sahibi tarafından konsolosluk memuru aleyhine yerel mahkemede alacak davası açılmıştır.

Uluslararası hukukta konsolosluk ilişkilerini düzenleyen temel kurallar çerçevesinde, memurun yargı bağışıklığına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Meslekten konsolosluk memurları, temsil ettikleri devletin egemenliği gereği kabul eden devlette her türlü hukuki işlemden mutlak surette bağışık tutuldukları için yerel mahkemenin davayı reddetmesi gerekir.
  2. B
    Yargılamanın başlayabilmesi için, öncelikle memurun kabul eden devlet makamlarınca istenmeyen kişi ilan edilerek ülkeyi terk etmesinin sağlanması zorunludur.
  3. Konsolosluk görevlilerinin yargı muafiyeti kural olarak yalnızca resmî görevlerinin ifası kapsamındaki fiillerle sınırlı olduğundan, memur bu özel nitelikli davada yargı bağışıklığından yararlanamaz.Cevap
  4. D
    Memurun taraf olduğu tüm hukuki uyuşmazlıklarda yerel yargı yoluna gidilebilmesi için öncelikle gönderen devlet yetkililerince muafiyetten yazılı ve açık olarak feragat edildiğinin bildirilmesi şarttır.
  5. E
    Memurun imzaladığı sözleşme yabancı devlet görevlisi vasfıyla yapıldığından, devletin mutlak yargı bağışıklığı kuralları devreye girer ve uyuşmazlık yerel mahkemede görülemez.

Cevap

Konsolosluk memurunun eylemi resmî görevi dışında özel nitelikli bir işlem olduğundan yargı bağışıklığından yararlanamayacağını belirten ifade doğrudur.
Doğru seçenek, konsolosluk memurlarının hukuki statüsüne dair temel ilkeyi yansıtmaktadır. Uluslararası konsolosluk hukukunda temel kural 'görevsel (işlevsel) bağışıklık' tır. Bu ilke uyarınca konsolosluk görevlileri, yalnızca konsolosluk işlevlerinin yerine getirilmesi amacıyla gerçekleştirdikleri fiiller ve eylemler dolayısıyla kabul eden devletin adli ve idari makamlarının yargı yetkisinden muaftır. Sorudaki olayda, memurun hafta sonlarını geçirmek için kendi şahsına kiraladığı daire, resmî konsolosluk işlevleriyle herhangi bir bağ taşımayan tamamen özel hukuk işlemidir. Dolayısıyla yerel mahkeme bu davaya bakmaya yetkilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki kişinin statüsünü ve eylemin niteliğini tespit et.
Kişi meslekten konsolosluk memurudur. Eylem ise şahsi kullanım için özel bir daire kiralanması ve bundan doğan borç ilişkisidir.
Uluslararası hukukta dokunulmazlık ve bağışıklıkların kapsamı, temsilcinin statüsüne ve işlemin resmî olup olmadığına göre değişir.
2
Konsolosluk memurlarının bağışıklık rejimini diplomatik ajanlarla karşılaştırarak analiz et.
Diplomatik ajanlar özel eylemlerinde dahi kural olarak mutlak yargı bağışıklığına sahipken; konsolosluk memurları yalnızca 'görevsel bağışıklık' (işlevsel muafiyet) ilkesine tabidir.
Viyana Konsolosluk İlişkileri Sözleşmesi uyarınca, konsolosluk görevlileri sadece resmî görevlerinin ifası sırasında gerçekleştirdikleri fiillerden ötürü kabul eden devletin yargı ve idari makamlarının yargı yetkisinden muaftır.
3
Tespit edilen kuralı olaya uygula.
Kira sözleşmesi resmî bir görev ifası kapsamında değil, şahsi bir işlem olduğundan konsolosluk memuru bu alacak davasında bağışıklıktan yararlanamaz.
Kişisel sözleşmelerden doğan hukuki uyuşmazlıklar, konsolosluk işlevlerinin dışında kaldığı için yerel mahkemenin yargı yetkisine girer.

Anahtar Kavram

Konsolosluk Memurlarının Görevsel (İşlevsel) Bağışıklığı
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Konsolosluk Memurlarının Ayrıcalık ve Bağışıklıkları