Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKolektif Güvenlik Sistemi ve BMGK

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) karar alma sürecinde, görüşülen bir konunun 'usule ilişkin işlem' mi yoksa 'esasa ilişkin işlem' mi olduğu konusundaki ön sorunun (preliminary question) oylanması sırasında daimi üyelerin veto yetkisini kullanabilmesi ve ardından konunun esası hakkındaki asıl oylamada da veto yetkisine sahip olması durumunu ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Çifte vetoCevap
  2. B
    Zorunlu çekimserlik
  3. C
    Barış için birleşme
  4. D
    Paket oylama
  5. E
    Konsensüs usulü

Cevap

Daimi üyelerin bir konunun niteliğini belirleyen ön oylamada ve ardından konunun esasında veto yetkisini kullanabilmesini ifade eden kavram 'çifte veto'dur.
Çifte veto kavramı, BMGK'da bir konunun usul mü yoksa esas mı olduğuna karar verilen ön oylamanın esas işlemi sayılması ve daimi üyelerin bu aşamada veto kullanarak konuyu esas işlemi haline getirmesi, ardından konunun özü hakkında ikinci kez veto kullanması durumunu tam olarak tanımlayan teknik terimdir.

Adım Adım Çözüm

1
BM Güvenlik Konseyi'ndeki oylama türlerini (usul ve esas) ayırt etme.
BM Şartı'nın 27. maddesine göre usul işlemlerinde veto yoktur, ancak esas işlemlerinde daimi üyelerin olumlu oyu şarttır.
Oylama sonucunun veto edilip edilemeyeceğini anlamak için işlemin niteliği belirlenmelidir.
2
Bir konunun usul mü yoksa esas mı olduğuna nasıl karar verildiğini inceleme.
Bu belirleme işlemi 'ön sorun' (preliminary question) olarak adlandırılır.
İşlemin niteliği konusunda uyuşmazlık çıktığında oylama yapılması gerekir.
3
San Francisco Deklarasyonu ve BMGK uygulamasını değerlendirme.
Ön soruna dair oylamanın da 'esas işlemi' sayıldığı ve daimi üyelerin burada veto yetkisini kullanabildiği görülür.
Daimi üyeler, usul sayılabilecek bir konuyu esas saydırarak veto edilmesine olanak sağlarlar.
4
İki aşamalı veto sürecini birleştirme.
Bir daimi üye önce konuyu esas işlemi saydırarak veto eder, ardından konunun kendisini veto eder.
Bu iki aşamalı süreç 'çifte veto' kavramını doğurur.

Anahtar Kavram

BM Güvenlik Konseyi Oylama Usulü ve Çifte Veto

İpuçları

1
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde usul ve esas işlemleri ayrımına dikkat ediniz.
2
1945 San Francisco Deklarasyonu ile tanınan, bir konunun niteliğine karar verilirken kullanılan özel bir veto yetkisini düşününüz.
3
Daimi bir üyenin, bir işlemin usul işlemi olarak kabul edilmesini engelleyip onu esas işlemi saydırması ve sonra o konuyu veto etmesi sürecine ne denir?

Daha Fazla Pratik

BM Şartı'nın 27. maddesindeki çekimser kalma (abstention) pratiğinin çifte veto ile olan farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Kolektif Güvenlik Sistemi ve BMGK

Bu konudan daha fazla soru