Kuvvet Kullanma Hukuku ve İnsancıl Hukuk

Uluslararası hukukta kuvvet kullanma yasağının tarihsel gelişimi sürecinde, $1919$ tarihli Milletler Cemiyeti Paktı (Statüsü), savaşı mutlak olarak yasaklamak yerine belirli usuli şartlara bağlamış ve bu durum literatürde "Pakt'taki boşluklar" olarak adlandırılmıştır. Buna göre, Milletler Cemiyeti Paktı'nın öngördüğü sisteme göre bir devletin savaşa başvurması aşağıdaki durumların hangisinde hukuka uygun kabul edilmekteydi?

1949 tarihli Cenevre Sözleşmeleri’ne ek 1977 tarihli I No’lu Protokol’ün 1. maddesinin 4. fıkrası; halkların sömürgeci egemenliğe, yabancı işgaline ve ırkçı rejimlere karşı kendi kaderini tayin etme hakkını kullanırken yürüttüğü silahlı mücadeleleri düzenlemektedir.

Bu hüküm uyarınca, söz konusu mücadelelerin hukuki niteliği ve tabi olduğu hukuk rejimi aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta kuvvet kullanma yasağının temel istisnası olan meşru müdafaa hakkı, Birleşmiş Milletler (BM) Şartı’nın $51.$ maddesinde 'doğal bir hak' olarak tanımlanmıştır.

BM Şartı sistemi içerisinde meşru müdafaa hakkının icra usulleri, şartları ve hukuki sınırları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi bu hakka ilişkin doğrudur?

$1928$ tarihli Kellogg-Briand Paktı'nın "savaşı" bir ulusal politika aracı olarak yasaklamasına rağmen, $1945$ tarihli Birleşmiş Milletler ($BM$) Şartı’nın $2(4)$. maddesinde "kuvvet kullanma ve kuvvet kullanma tehdidini" yasaklayan daha geniş bir terminoloji tercih etmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nın $51.$ maddesinde düzenlenen meşru müdafaa hakkının icrası ve bu hakkın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) ile olan hukuki ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta kuvvet kullanma yasağının en temel istisnasını oluşturan meşru müdafaa hakkının sınırları ve kullanım usulü, Birleşmiş Milletler (BM) Şartı ve uluslararası teamül hukuku kuralları ile çerçevelenmiştir.

Buna göre, meşru müdafaa hakkının kullanımıyla ilgili aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?

Birleşmiş Milletler (BM) Şartı’nın $51.$ maddesinde düzenlenen meşru müdafaa hakkı ve bu hakkın uygulanma sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, Uluslararası Adalet Divanı (UAD) kararları ve yerleşik uluslararası hukuk doktrini çerçevesinde yanlıştır?

2005 Birleşmiş Milletler Dünya Zirvesi'nde kabul edilen 'Koruma Sorumluluğu' (Responsibility to Protect - R2P) doktrini, devletlerin kendi halklarını soykırım, savaş suçları, etnik temizlik ve insanlığa karşı suçlardan koruma yükümlülüğünü vurgular. Doktrinin üçüncü sütununa göre, bir devletin bu suçları önlemede 'açıkça başarısız' olması durumunda, uluslararası toplumun kuvvete başvurabilmesi (askeri müdahalede bulunabilmesi) için aşağıdaki hukuki şartlardan hangisi mutlaka gerçekleşmelidir?

$2005$ Dünya Zirvesi Sonuç Belgesi ile uluslararası toplum tarafından kabul edilen Koruma Sorumluluğu (Responsibility to Protect - R2P) doktrininin kapsamı, uygulama usulü ve uluslararası hukuktaki statüsü dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu doktrine ilişkin yanlış bir değerlendirmedir?

$1907$ tarihli Kara Savaşında Tarafsız Devletlerin ve Kişilerin Hak ve Yükümlülüklerine Dair ($V$ Sayılı) Lahey Sözleşmesi'ne göre, tarafsız bir devletin kendi ülkesi üzerinde savaşan taraflar adına "asker toplama bürosu" (recruiting agencies) kurulmasına izin vermemesi ve bu tür faaliyetleri durdurması, tarafsızlık hukukunun hangi temel yükümlülüğü kapsamında yer alır?

Uluslararası insancıl hukukta; savaşan tarafların saldırılarını sadece askeri hedeflere yöneltmelerini, sivil halkı ve sivil nesneleri saldırıların dışında tutmalarını ve çatışma sırasında "kimin veya neyin saldırıya uğrayabileceğine" dair kesin bir sınır çizilmesini öngören temel hukuk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

$1949$ tarihli Harp Zamanında Sivillerin Korunmasına İlişkin ($IV$.) Cenevre Sözleşmesi'nin kapsamını belirleyen "Korumaya Tabi Kişiler" başlıklı $4$. maddesine göre; bir silahlı çatışma anında, nezdinde bulundukları devletin uyruğu olmayan kişilerin bu sözleşme kapsamında "korumaya tabi kişi" sayılabilmesi için aranan temel hukuki kriter aşağıdakilerden hangisidir?

$A$ Devleti ordusu, aralarında sınır uyuşmazlığı bulunan $B$ Devleti’nin topraklarına girmiş ve hiçbir askeri dirençle karşılaşmadan stratejik bir bölgeyi kontrolü altına almıştır. $B$ Devleti, sivil kayıpları ve sıcak çatışmayı önlemek amacıyla birliklerini geri çekmiş, herhangi bir silahlı karşılık vermemiştir. $1949$ tarihli Cenevre Sözleşmeleri’nin ortak $2$. maddesi uyarınca, bu durumun hukuki niteliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 'Petrol Platformları' (İran - ABD, 2003) davasındaki içtihadı ve Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'ndaki düzenlemeler dikkate alındığında; bir devletin münferit askeri unsurlarına veya ticari gemilerine yönelik gerçekleştirilen saldırıların 'meşru müdafaa' hakkını doğurabilmesi için gereken 'silahlı saldırı' (armed attack) eşiği ve bu hak kapsamında yapılacak karşı eylemlerin hukuka uygunluğu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$1928$ tarihli Kellogg-Briand Paktı’nın savaşı ulusal bir politika aracı olarak yasaklamasının ardından, $1932$ yılında Japonya’nın Mançurya’yı işgali üzerine gündeme gelen ve uluslararası hukuka aykırı olarak kuvvet kullanımıyla elde edilen toprak kazanımlarının diğer devletler tarafından tanınmamasını ifade eden doktrin aşağıdakilerden hangisidir?

$1949$ tarihli Cenevre Sözleşmeleri'nin her birinde yer alan ortak $2$. maddeye göre; bir durumun "uluslararası silahlı çatışma" ($International$ $Armed$ $Conflict$ - $IAC$) olarak nitelendirilip sözleşme hükümlerinin uygulanabilmesi için aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi zorunlu değildir?

Uluslararası insancıl hukuk kurallarının uygulanması bakımından bir uyuşmazlığın "uluslararası silahlı çatışma" ($IAC$) veya "uluslararası olmayan silahlı çatışma" ($NIAC$) olarak nitelendirilmesi büyük önem taşımaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yalnızca uluslararası silahlı çatışmalarda ($IAC$) uygulama alanı bulan ve uluslararası olmayan silahlı çatışmalardan ayırt edici nitelikte olan bir hukuki statüdür?

Bir devlet, silahlı bir çatışma sırasında düşman kuvvetlerinin lojistik merkezlerini hedef aldığını belirtmesine rağmen; hedefleme kapasitesi oldukça düşük olan, fırlatıldıktan sonra hassas bir şekilde yönlendirilemeyen ve geniş bir alana tesadüfi şekilde düşen balistik füzeler kullanmaktadır. Bu füzelerin büyük bir kısmının askeri hedeflerin çok uzağındaki sivil yerleşim bölgelerine isabet ettiği ve siviller ile askeri hedefler arasında bir ayrım yapılmasını imkansız kıldığı gözlemlenmiştir.

Bu uygulama, Lahey Hukuku ve $1977$ tarihli $1.$ Ek Protokol çerçevesinde harp araç ve yöntemlerine ilişkin aşağıdaki kurallardan hangisinin doğrudan ihlali niteliğindedir?

Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nın 42. maddesi uyarınca Güvenlik Konseyi'nin askeri kuvvet kullanma (hava, deniz veya kara kuvvetleri aracılığıyla girişim) kararı alabilmesi için, aynı Şart'ın 41. maddesinde düzenlenen askeri nitelikte olmayan zorlama önlemleriyle ilgili aşağıdaki şartlardan hangisinin gerçekleşmesi hukuki bir zorunluluktur?

Uluslararası hukukta meşru müdafaa hakkı ($self-defense$) ile silahlı misilleme ($armed\ reprisal$) arasındaki temel fark ve bu eylemlerin hukuki statüsüyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?