Soru

Zorluk: OrtaUluslararası Teâmül (Yapılageliş) Hukuku

Uluslararası Adalet Divanı'nın 1969 tarihli Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı Davası kararına göre, bir uygulamanın teâmül (yapılageliş) kuralına dönüşmesi için mutlaka çok uzun bir sürenin geçmesi şart değildir. Ancak sürenin kısa olduğu durumlarda, bu uygulamanın belirli nitelikleri taşıması gerekmektedir.

Buna göre, kısa bir zaman diliminde bağlayıcı bir uluslararası teâmül kuralının oluşabilmesi için gereken temel koşul aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Uygulamanın, özellikle çıkarları etkilenen devletleri de içerecek şekilde yaygın ve tam bir istikrar içinde olmasıCevap
  2. B
    Uygulamanın başlangıcından itibaren tüm Birleşmiş Milletler üyeleri tarafından yazılı olarak teyit edilmesi
  3. C
    Uygulamanın yalnızca bölgedeki büyük güçler tarafından kesintisiz olarak sürdürülmesi
  4. D
    Uygulamanın Uluslararası Hukuk Komisyonu tarafından bir sözleşme taslağına dönüştürülmüş olması
  5. E
    Uygulamanın mevcut bir 'jus cogens' (emredici norm) kuralıyla hiçbir şekilde çelişmemesi

Cevap

Kısa sürede teâmül oluşması için uygulamanın, özellikle çıkarları etkilenen devletleri de kapsayacak şekilde yaygın ve istikrarlı olması gerekir.
Uluslararası Adalet Divanı, Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı Davası'nda (1969) açıkça belirtmiştir ki; bir kuralın teâmül haline gelmesi için 'immeterial' (belirsiz) bir sürenin geçmesi şart değildir. Ancak sürenin kısalığı durumunda, devlet uygulamasının 'geniş ve temsil edici' olması ve özellikle 'çıkarları bu durumdan etkilenen devletleri' (specially affected states) içermesi, ayrıca tam bir istikrar (consistency) sergilemesi zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Teâmülün unsurlarını belirle.
Teâmül; maddi unsur (devlet uygulaması) ve psikolojik unsurdan (opinio juris) oluşur.
Bir kuralın teâmül sayılması için hem genel bir uygulama hem de bu uygulamanın hukuk olduğu inancı gerekir.
2
Zaman (süre) kriterini analiz et.
Geleneksel görüşün aksine, modern uluslararası hukukta (Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı Davası) sürenin çok uzun olması zorunlu değildir.
Uluslararası ilişkilerin hızlanması, bazı kuralların kısa sürede oluşmasına (instant custom tartışmaları dahil) izin vermektedir.
3
Kısa süreli oluşumun özel şartını sapta.
Süre kısaldıkça, uygulamanın yaygınlığı ve istikrarı (yeknesaklığı) daha kritik hale gelir.
Az sayıdaki uygulamanın kural oluşturabilmesi için, bu uygulamanın ilgili tüm taraflarca tutarlı şekilde yapılması gerekir.

Anahtar Kavram

Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı Davası ve Teâmülün Zaman Unsuru

Daha Fazla Pratik

Uluslararası hukukta teâmül kurallarının oluşumuna karşı çıkan 'sürekli itirazcı' (persistent objector) kavramını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla