Examkin

Soru

Zorluk: OrtaUluslararası Tahkim (Hakemlik)

Uluslararası uyuşmazlıkların tahkim (hakemlik) yoluyla çözümü sürecinde, taraflar arasındaki uyuşmazlığı esastan karara bağlayacak olan hakem heyetinin hukuki yetkisi ve yargılama usulü 'tahkim sözleşmesi' (compromiscompromis) ile belirlenir. Eğer hakem heyeti, bu sözleşmede kendisine verilen yetki sınırlarını açıkça aşarak (extraextra compromiscompromis / ultraultra viresvires) bir karar verirse, bu durum söz konusu hakem kararı üzerinde aşağıdaki sonuçlardan hangisine yol açar?

  1. Karar, uyuşmazlığın tarafları için bağlayıcılığını yitirir ve hukuken hükümsüz (batıl) hale gelir.Cevap
  2. B
    Karar, bağlayıcı bir hakem kararı niteliğinden çıkarak bağlayıcı olmayan bir uzlaştırma raporuna dönüşür.
  3. C
    Karar, uyuşmazlığın çözümü için otomatik olarak Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) onayına sunulur.
  4. D
    Karar, uluslararası hukukun 'jus cogens' (emredici) kurallarından biri haline gelerek kesinleşir.
  5. E
    Karar, yetki aşımı olsa dahi 'res judicata' (kesin hüküm) ilkesi gereği taraflar için bağlayıcılığını korur.

Cevap

Hakem heyetinin tahkim sözleşmesinde belirlenen yetki sınırlarını aşması durumunda, verilen karar uyuşmazlığın tarafları için bağlayıcılığını yitirir ve hukuken hükümsüz (batıl) hale gelir.
Uluslararası tahkimde hakemlerin yetkisi tamamen tarafların imzaladığı tahkim sözleşmesi ile sınırlıdır. Hakem heyetinin bu sözleşmede belirlenen sınırların dışına çıkması, yani kendisine verilmeyen bir yetkiyi kullanması (ultra vires), verilen kararın hukuki geçerliliğini ortadan kaldırır. Bu durumda karar bağlayıcılığını yitirir ve taraflar bu karara uymakla yükümlü olmazlar.

Adım Adım Çözüm

1
Tahkimin hukuki temelini belirle.
Tahkim, tarafların rızasına ve bu rızanın somutlaştığı 'tahkim sözleşmesine' (compromis) dayanır.
Hakemlerin yargı yetkisinin kaynağı devletlerin bu sözleşme ile devrettiği sınırlı yetkidir.
2
Yetki aşımı (ultraultra viresvires) durumunu analiz et.
Hakemlerin kendilerine verilmeyen bir konuda karar vermesi, sözleşmeye aykırılık teşkil eder.
Uluslararası hukukta rıza dışı yargılama yapılamayacağı ilkesi esastır.
3
Hukuki sonucu tespit et.
Yetki aşımı ile verilen kararlar hükümsüzdür (nullitynullity).
Sakat bir hukuki işlem, bağlayıcı sonuç doğurma kabiliyetini kaybeder.

Anahtar Kavram

Tahkim Kararlarının Hükümsüzlüğü ve Yetki Sınırı (UltraUltra ViresVires)

İpuçları

1
Tahkimin en temel özelliği tarafların rızasına (irade serbestisine) dayanmasıdır.
2
Hakemler yetkilerini tarafların imzaladığı sözleşmeden alırlar; bu sözleşme hakemlerin 'anayasası' gibidir.
3
Yetki aşımı (ultra vires), bir yargı organının kendisine çizilen sınırların dışına çıkmasıdır ve bu durum kararın yasal temelini yok eder.

Daha Fazla Pratik

Tahkim kararlarının hükümsüzlük halleri arasında yer alan 'hakemlerin tarafsızlığını yitirmesi' veya 'usul kurallarının ağır ihlali' konularını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Tahkim (Hakemlik)