Soru

Zorluk: ZorEvrensel Yetki (Evrensellik İlkesi)

(X) devleti vatandaşı olan bir askeri görevli, (Y) devletinin sınırları içerisinde gerçekleşen bir iç çatışma sırasında sivil halka yönelik yaygın ve sistemli saldırılar (insanlığa karşı suçlar) icra etmiştir. Olaydan yıllar sonra bu kişi, söz konusu fiillerle hiçbir ilgisi bulunmayan (Z) devletine turist olarak giriş yaptığı sırada, (Z) devleti yargı makamları tarafından başlatılan bir soruşturma kapsamında tutuklanmıştır. (Z) devleti ile fail, mağdurlar veya suçun işlendiği yer arasında herhangi bir uyrukluk veya egemenlik bağı bulunmamaktadır.

Buna göre, (Z) devletinin bu yargı yetkisini kullanırken dayandığı temel hukuki ilke aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Evrensel Yetki İlkesiCevap
  2. B
    Koruma İlkesi
  3. C
    Aktif Şahsilik İlkesi
  4. D
    Pasif Şahsilik İlkesi
  5. E
    Mülkilik İlkesi

Cevap

Evrensel Yetki İlkesi uyarınca, devletler kendi vatandaşları olmayan yabancıların, yabancı bir ülkede işlediği ve tüm uluslararası toplumu ilgilendiren ağır suçları (soykırım, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları) yargılama yetkisine sahiptir.
Evrensel yetki ilkesi, bazı suçların (deniz haydutluğu, soykırım, insanlığa karşı suçlar gibi) o kadar ağır ve uluslararası topluma karşı olduğu kabul edilir ki, failin nerede bulunduğu ve hangi uyruğa sahip olduğuna bakılmaksızın 'insanlık düşmanı' sayılarak herhangi bir devlet tarafından yargılanabilmesine imkan tanır. Senaryoda Z devletinin hiçbir bağlantısı olmamasına rağmen yargılama başlatması bu ilkeye dayanır.

Adım Adım Çözüm

1
Suçun niteliğini analiz etme
İşlenen fiil 'insanlığa karşı suç' olarak tanımlanmıştır.
Bu tür suçlar uluslararası hukukta 'jus cogens' niteliğindedir ve tüm devletlerin ortak çıkarını (erga omnes) ilgilendirir.
2
Devletler arasındaki bağları kontrol etme
Z devleti ile fail (X vatandaşı), yer (Y devleti) ve mağdurlar (Y vatandaşı) arasında hiçbir geleneksel bağ bulunmamaktadır.
Mülkilik veya şahsilik ilkelerinin hiçbirinin karşılanmadığını teyit etmek için bu kontrol gereklidir.
3
Uygun yetki ilkesini belirleme
Geleneksel bağlar yokken sadece suçun ağırlığına ve insanlık düşmanı (hostis humani generis) kavramına dayanan yetki, Evrensel Yetki'dir.
Uluslararası kamu düzenini koruma amacı bu ilkenin temelidir.

Anahtar Kavram

Evrensel Yetki (Universal Jurisdiction)

Daha Fazla Pratik

Deniz haydutluğu suçunun açık denizlerdeki hukuki statüsü ile evrensel yetki arasındaki ilişkiyi inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla