Examkin

Soru

Zorluk: ZorUluslararası Teâmül (Yapılageliş) Hukuku

Uluslararası teâmül (yapılageliş) hukukunda, genel teâmül kuralları ile bölgesel veya yerel teâmül kurallarının oluşumu ve ispatı arasında belirli farklar bulunmaktadır. Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) *Sığınma (Asylum)* ve *Hindistan Ülkesinden Geçiş Hakkı (Right of Passage)* davalarındaki kararları uyarınca; bölgesel veya yerel bir teâmül kuralının varlığını iddia eden bir devletin, genel teâmülden farklı olarak yerine getirmesi gereken temel usuli yükümlülük aşağıdakilerden hangisidir?

  1. İddia edilen kuralın, uyuşmazlığın diğer tarafı olan devlet tarafından da sürekli, yeknesak bir uygulama olarak kabul edildiğini ve bağlayıcı olarak benimsendiğini bizzat ispat etmek.Cevap
  2. B
    Kuralın oluşumu için psikolojik unsurun (opinio juris) aranmadığını, sadece devlet uygulamasının (maddi unsur) yeterli olduğunu kanıtlamak.
  3. C
    İlgili uygulamanın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından bir 'tavsiye kararı' ile tüm dünya devletleri için onaylandığını belgelemek.
  4. D
    Kuralın bir 'jus cogens' (emredici hukuk) normu niteliğinde olduğunu ve bölgesel düzeyde hiçbir istisnaya yer vermediğini ispat etmek.
  5. E
    Uluslararası toplumun genelinin bu kurala itiraz etmediğini, dolayısıyla 'sessiz kalma' (acquiescence) yoluyla kuralın kesinleştiğini kanıtlamak.

Cevap

Bölgesel veya yerel bir teâmül kuralının varlığını iddia eden devletin, bu kuralın uyuşmazlığın diğer tarafınca da kabul edildiğini bizzat ispat etmesi gerekmektedir.
Doğru seçenek, bölgesel teâmül kurallarının sadece belirli devletler arasında geçerli olması nedeniyle, bu kuralın varlığını ileri süren tarafın, karşı tarafın da bu kuralı bir hukuk kuralı olarak benimsediğini ve uyguladığını kanıtlama zorunluluğunu ifade etmektedir. Uluslararası Adalet Divanı, *Asylum* davasında Kolombiya'nın Peru'ya karşı ileri sürdüğü bölgesel teâmülü Peru'nun kabul ettiğini ispatlayamadığı gerekçesiyle reddetmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Genel ve bölgesel teâmül ayrımını belirle.
Genel teâmül tüm devletler için (itiraz etmeyenler hariç) geçerliyken, bölgesel teâmül sınırlı sayıda devlet arasında geçerlidir.
Uluslararası hukukun kaynaklarının uygulama alanını saptamak için bu ayrım temeldir.
2
İspat yükü (onus probandi) kuralını analiz et.
Genel teâmülde hâkim hukuku bilir (jura novit curia) ilkesi işlerken, bölgesel teâmülde iddia sahibi ispatla yükümlüdür.
UAD'nin Sığınma (Asylum) davasındaki içtihadı, bölgesel teâmülü iddia edenin ispat yükü altında olduğunu kesinleştirmiştir.
3
Uyuşmazlığın diğer tarafının rızasını kontrol et.
Bölgesel kuralın karşı taraf için de 'hukuk' olarak kabul edildiği (opinio juris) kanıtlanmalıdır.
Karşı tarafın rızası veya katılımı kanıtlanamazsa bölgesel teâmül ona karşı ileri sürülemez.

Anahtar Kavram

Bölgesel/Yerel Teâmül ve İspat Yükü

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı'nın Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı davalarında teâmül kuralına dönüşme şartlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Teâmül (Yapılageliş) Hukuku