Soru

Zorluk: OrtaEvrensel Yetki (Evrensellik İlkesi)

Devletlerin cezai konularda yargı yetkisi tesis ederken kullandıkları geleneksel kriterler arasında suçun işlendiği yer veya kişilerin vatandaşlığı belirleyici bir rol oynar. Ancak deniz haydutluğu, soykırım veya insanlığa karşı suçlar gibi fiillerde, suç ile devlet arasında hiçbir coğrafi veya kişisel bağ bulunmasa dahi tüm devletlerin yargılama yetkisine sahip olduğu kabul edilir. Bu durum, söz konusu fiillerin uluslararası toplumun ortak değerlerine saldırı niteliği taşımasından kaynaklanmaktadır. Bu hukuki yaklaşım aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanmaktadır?

  1. A
    Pasif Şahsilik İlkesi
  2. B
    Aktif Şahsilik İlkesi
  3. C
    Koruma İlkesi
  4. Evrensellik İlkesiCevap
  5. E
    Mülkilik İlkesi

Cevap

Doğru cevap Evrensellik İlkesidir.
Evrensellik ilkesi, bazı suçların (soykırım, insanlığa karşı suçlar, deniz haydutluğu vb.) tüm uluslararası toplumun ortak vicdanını ve değerlerini yaralaması nedeniyle, bu suçların faillerinin nerede olursa olsun ve kim tarafından işlenirse işlensin her devlet tarafından yargılanabilmesine olanak tanır. Bu yetki türünde devlet ile suç arasında ne bir mülkilik bağı ne de bir vatandaşlık (şahsilik) bağı aranır.

Adım Adım Çözüm

1
Suç ile devlet arasındaki bağlayıcı unsurları analiz etme
Geleneksel bağların (yer, fail vatandaşlığı, mağdur vatandaşlığı) bulunmadığı tespit edildi.
Soruda suç ile devlet arasında coğrafi veya kişisel bir bağın bulunmadığı vurgulanmıştır.
2
Suçun niteliğini değerlendirme
Suçun 'insanlığın ortak değerlerine saldırı' niteliğinde olduğu belirlendi.
Soykırım ve deniz haydutluğu gibi suçlar 'erga omnes' yükümlülükler kapsamında kabul edilir.
3
Elde edilen verilerle uygun hukuk ilkesini eşleştirme
Bağlantı aranmaksızın tanınan bu yetkinin Evrensellik İlkesi olduğu sonucuna varıldı.
Uluslararası hukukta bu tür suçların failleri 'hostis humani generis' olarak kabul edildiği için her devletin yargılama hakkı vardır.

Anahtar Kavram

Uluslararası hukukta 'hostis humani generis' (insanlığın ortak düşmanı) olarak kabul edilen suçlarda, devlet ile suç arasında hiçbir bağ olmasa bile her devletin yargılama yetkisinin bulunması.
Bu soruyu puanla