Uluslararası hukukta devletlerin sorumluluğu kural olarak bir uluslararası hukuk yükümlülü… — KPSS Uluslararası İlişkiler

Uluslararası hukukta devletlerin sorumluluğu kural olarak bir uluslararası hukuk yükümlülüğünün ihlali ( $internationally\ wrongful\ act$ ) esasına dayanır. Ancak nükleer enerji kullanımı, uzay faaliyetleri ve tehlikeli maddelerin taşınması gibi faaliyetlerin, hukuk kurallarına uygun yürütülseler dahi ciddi sınır ötesi zararlara yol açabilmesi, "kusursuz sorumluluk" ( $strict\ liability$ ) rejiminin gelişmesine neden olmuştur.

Buna göre, hukuka uygun fiillerden kaynaklanan (kusursuz) sorumluluğun, genel sorumluluk rejiminden ayrılan en temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Sorumluluğun doğması için bir hukuk kuralının ihlal edilmiş olma şartının aranmaması ve meydana gelen somut zararın asli kurucu unsur olmasıCevap
B
Sorumluluğun sadece devlet organlarının yetki aşımı ( $ultra\ vires$ ) durumunda devlete isnat edilebilmesi
C
Sorumluluğun işletilebilmesi için mağdurun mutlaka ilgili devletin vatandaşı olması ve tüm iç hukuk yollarını tüketmiş olması
D
Hukuka aykırılığı kaldıran hallerden biri olan "mücbir sebep" ( $force\ majeure$ ) durumunda sorumluluğun kendiliğinden ortadan kalkması
E
Uluslararası Adalet Divanı'nın bu tür uyuşmazlıklarda yargı yetkisinin tarafların rızasından bağımsız olarak zorunlu kabul edilmesi

Cevap

Sorumluluğun doğması için bir hukuk kuralının ihlal edilmiş olma şartının aranmaması ve meydana gelen somut zararın asli kurucu unsur olması

Kusursuz sorumluluk (liability), hukuka aykırı fiil sorumluluğundan (responsibility) farklı olarak, ortada bir kural ihlali olmasa bile tehlikeli faaliyetlerin neden olduğu sınır ötesi fiziksel zararların tazmin edilmesi ilkesine dayanır. Bu rejimde 'zarar', sorumluluğun doğması için tek ve en temel kurucu unsurdur.

Adım Adım Çözüm

Genel Sorumluluk Rejimini Analiz Et

Genel uluslararası sorumlulukta (ARSIWA 2001), bir fiilin devlete isnat edilebilir olması ve bir uluslararası yükümlülüğü ihlal etmesi (hukuka aykırılık) şarttır.

Sorumluluğun klasik temelini anlamak için gereklidir.

Kusursuz Sorumluluğun Farkını Belirle

Kusursuz sorumlulukta fiil hukuka uygundur ancak tehlikelidir. Burada sorumluluk ihlalden değil, 'zarar' (

damage

) olgusundan doğar.

İki rejim arasındaki temel paradigma farkını ortaya koyar.

Kurucu Unsurları Karşılaştır

Hukuka aykırı fiil sorumluluğunda zarar her zaman zorunlu bir unsur değilken (örneğin bir antlaşmanın ihlali zarar doğurmasa da sorumluluk doğurabilir), kusursuz sorumlulukta zarar 'olmazsa olmaz' (

sine\ qua\ non

) bir kurucu unsurdur.

Doğru seçeneğe ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Kusursuz Sorumlulukta Zararın Kurucu Rolü

İpuçları

Genel sorumlulukta bir kuralın çiğnenmesi gerekirken, burada faaliyet 'yasaklanmamış' bir faaliyettir.

Kusursuz sorumlulukta devletin 'özen yükümlülüğü' (

due\ diligence

) yerine getirilmiş olsa bile, zarar oluşmuşsa tazminat doğar.

Bu rejimde en önemli fark, hukuka aykırılık (

wrongfulness

) şartının yerini somut zararın almasıdır.

Daha Fazla Pratik

1972 Uzay Nesnelerinin Neden Olduğu Zararlar İçin Uluslararası Sorumluluk Sözleşmesi'ndeki 'mutlak sorumluluk' ve 'kusura dayalı sorumluluk' ayrımını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Konular