Soru

Zorluk: OrtaHukukun Genel İlkeleri

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde düzenlenen "medeni milletlerce kabul edilmiş hukukun genel ilkeleri", uluslararası hukukun asli kaynakları arasında sayılmaktadır. Bu kaynağın temel amacı, antlaşma veya teamül kurallarının eksikliği nedeniyle ortaya çıkabilecek bir "hukuk boşluğunu" (nonliquetnon-liquet) doldurmaktır.

Buna göre, hukukun genel ilkelerinin niteliği ve uygulanabilirliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Bu ilkeler, ulusal hukuk sistemlerinin çoğunda ortak olarak bulunan ve uluslararası alana aktarılmaya müsait olan temel hukuk kurallarıdır.Cevap
  2. B
    Bu kaynağın bir uyuşmazlığa uygulanabilmesi için uyuşmazlık taraflarının Divan'a bu yönde açıkça rıza (exex aequoaequo etet bonobono) vermiş olması gerekir.
  3. C
    Hukukun genel ilkeleri, öğreti (doktrin) ve yargı kararlarıyla birlikte uluslararası hukukun yardımcı kaynakları arasında yer alır.
  4. D
    Bu ilkelerin oluşması için devletlerin uzun süreli uygulamaları ve bu uygulamaların hukuk olduğu yönündeki ortak inançları (opinioopinio jurisjuris) şarttır.
  5. E
    Hukukun genel ilkeleri, sadece BM Güvenlik Konseyi tarafından tanınan emredici nitelikteki (jusjus cogenscogens) kuralları kapsar.

Cevap

Hukukun genel ilkeleri, ulusal hukuk sistemlerinde ortak olarak bulunan ve uluslararası hukuka aktarılan asli kurallardır.
Uluslararası hukukun genel ilkeleri, devletlerin iç hukuklarında (beşeri hukuk sistemlerinde) kabul edilmiş olan ve uluslararası uyuşmazlıklara da uygulanabilen temel prensiplerdir. Bu kaynak, uyuşmazlığı çözecek bir antlaşma veya teamül kuralı bulunmadığında hâkimin karar vermekten kaçınmasını (nonliquetnon-liquet) önlemek için kullanılan asli bir kaynaktır.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü 38. maddeyi analiz et.
Hukukun genel ilkeleri (38/1-c) asli bir kaynaktır.
Uluslararası hukukun hangi kaynaklara dayandığını tespit etmek gerekir.
2
Kaynağın kökenini belirle.
İç hukuk sistemlerinde ortak olan prensiplerin (örneğin: kimse kendi davasının hâkimi olamaz) uluslararası düzeye taşınmasıdır.
Hukukun genel ilkelerini teamül hukukundan ayıran en temel fark budur.
3
Hakkaniyet ve nisfet (38/2) ile karşılaştır.
Hukukun genel ilkeleri için tarafların rızası gerekmezken, hakkaniyet için rıza şarttır.
Sıklıkla karıştırılan rıza şartını netleştirmek doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

Hukukun Genel İlkelerinin Asli Kaynak Niteliği ve Kökeni

İpuçları

1
UAD Statüsü'nün 38. maddesindeki sıralamada ilk üç kaynak 'asli' kaynaklardır.
2
Hukukun genel ilkeleri, devletlerin kendi mahkemelerinde uyguladıkları 'ahde vefa' veya 'kesin hüküm' gibi kuralların uluslararası alana taşınmasıdır.
3
Taraf rızası (consent) sadece Divan'ın hukuk kuralları yerine 'hakkaniyet' temelinde karar vermesi istendiğinde aranır.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası teamül hukukunun 'maddi' ve 'psikolojik' unsurlarını inceleyerek genel ilkelerle farkını pekiştiriniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla