X coğrafyasında yaşayan ayrılıkçı bir halk, bağlı bulunduğu Y Devleti'ne karşı yürüttüğü silahlı mücadeleyi kazanarak "Z Cumhuriyeti" adıyla bağımsızlığını ilan etmiş ve ülke üzerinde etkin bir siyasi otorite tesis etmiştir. Bu gelişme üzerine W Devleti, Z Cumhuriyeti ile ticari ilişkilerini sürdürmek maksadıyla başkentte gayriresmi bir irtibat bürosu açmış, ancak eş zamanlı yayımladığı diplomatik notayla "Z Cumhuriyeti'nin statüsü barışçıl yollarla nihai çözüme kavuşturulana dek bu yapıyı bağımsız bir devlet olarak tanımadığını" sarih biçimde beyan etmiştir. İki yıl sonra Z Cumhuriyeti'nde gerçekleşen anayasa dışı bir askeri müdahaleyle yönetim el değiştirmiştir. Yeni cuntanın ülke genelinde asayişi sağlaması ve uluslararası yükümlülükleri üstleneceğini duyurması üzerine W Devleti, bu yeni idare ile "karşılıklı büyükelçilikler açılması" hususunda resmi bir antlaşma akdetmiştir.
Uluslararası hukukun kişileri ve "tanıma" (recognition) kurumu bağlamında, bu olay örgüsüne ilişkin aşağıdaki hukuki nitelendirmelerden hangisi doğrudur?
- AW Devleti'nin ilk aşamada irtibat bürosu açması, açık bir tanımama beyanı bulunsa dahi fiili durumun kabulü anlamına geldiğinden, uluslararası hukukta "de facto devlet tanıması" niteliği taşır.
- BGünümüz uluslararası hukukunda egemen olan kurucu (inşai) teori uyarınca, Z Cumhuriyeti devlet olma vasfını ve uluslararası hak ehliyetini ancak W Devleti'nin büyükelçilik açma işlemiyle birlikte kazanmıştır.
- W Devleti'nin karşılıklı büyükelçilik açma kararı, Z Cumhuriyeti'nin zımni (örtülü) ve de jure (hukuki) olarak tanınması sonucunu doğurur; zira uluslararası hukukta bir devletin tüzel kişiliği tanınmadan o devletin hükümetiyle resmi diplomatik temsilcilik teatisi gerçekleştirilemez.Cevap
- DW Devleti'nin askeri darbe sonrası yeni idare ile antlaşma akdetmesi münhasıran "de facto hükümet tanıması" işlemidir ve W Devleti'nin ilk aşamadaki devleti tanımama beyanının hukuki geçerliliğini sürdürmesini engellemez.
- EAçıklayıcı (bildirici) tanıma teorisinin doğası gereği, W Devleti'nin ikinci aşamadaki zımni tanıması makable şamil (geçmişe etkili) sonuç doğurmaz; hukuki ilişkiler yalnızca antlaşmanın imzalandığı tarihten itibaren geçerlilik kazanır.