Examkin

Soru

Zorluk: KolayNormlar Hiyerarşisi ve Jus Cogens (Emredici Kurallar)

Gelişmekte olan komşu iki kıyı devleti, deniz ulaşımında ortak güvenliklerini sağlamak ve nakliye maliyetlerini düşürmek amacıyla ikili bir antlaşma akdetmişlerdir. Bu antlaşmanın gizli bir ek protokolünde, belirli uluslararası sularda seyreden ve kendilerine rakip gördükleri üçüncü devletlere ait sivil gemilere yönelik korsanlık faaliyetlerine göz yumulacağı ve elde edilen malların iki devlet arasında paylaşılacağı açıkça düzenlenmiştir.

1969 kabul tarihli Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 53. ve 64. maddelerinde düzenlenen normlar hiyerarşisi ve emredici kurallar (jus cogens) rejimi dikkate alındığında, bahsi geçen gizli protokolün hukuki statüsü hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Uluslararası hukukun emredici bir normuna açıkça aykırı olduğu için, protokol akdedildiği tarihten itibaren mutlak butlanla sakattır.Cevap
  2. B
    Tarafların ortak iradesine dayandığından aslen geçerlidir, ancak emredici normlara aykırı kısımları yardımcı kaynak niteliği taşır.
  3. C
    Hakkaniyet ve nisfet ilkesi bağlamında, tarafların ekonomik ihtiyaçları gözetilerek protokol bir uluslararası mahkemece geçerli kılınabilir.
  4. D
    Protokol yalnızca erga omnes nitelikte bir yükümlülüğü ihlal ettiğinden baştan geçersiz sayılmaz, sadece üçüncü devletlere karşı ileri sürülemez.
  5. E
    Emredici kurallara aykırılık söz konusu olsa da, protokol taraflarca veya yetkili bir merci tarafından resmi olarak iptal edilene dek nispi butlan ile yürürlükte kalır.

Cevap

Uluslararası hukukun emredici bir normuna açıkça aykırı olduğu için, protokol akdedildiği tarihten itibaren mutlak butlanla sakattır.
1969 kabul tarihli Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 53. maddesine göre, yapıldığı sırada uluslararası hukukun emredici bir normuyla (jus cogens) çatışan her antlaşma batıldır. Korsanlık yasağı, uluslararası toplumun bütününün hiçbir surette sapılamayacak bir kural olarak kabul ettiği kesin bir emredici normdur. Bu tür bir norma açıkça aykırı hükümler içeren antlaşmalar, tarafların iradesine bakılmaksızın yapıldığı ilk andan itibaren mutlak butlanla sakattır (void ab initio).

Adım Adım Çözüm

1
Gizli protokolün içeriğindeki eylemin hukuki niteliğini tespit etmek.
Protokolde yer alan 'korsanlık faaliyetlerine göz yumma ve ganimet paylaşma' eylemi uluslararası hukukun kesin bir emredici kuralını (jus cogens) ihlal etmektedir.
Uluslararası hukukta korsanlık, kölelik, soykırım ve işkence yasağı gibi kurallar hiçbir surette sapılamayacak jus cogens normlarıdır.
2
1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi bağlamında jus cogens ihlalinin sonucunu belirlemek.
Sözleşmenin 53. maddesine göre, yapıldığı sırada jus cogens bir kuralla çatışan antlaşmalar mutlak butlan (baştan itibaren kesin hükümsüzlük) yaptırımına tabidir.
Emredici kurallar, uluslararası toplumun ortak menfaatini koruduğundan devletlerin kendi aralarındaki rızayla dahi bu kuralların dışına çıkılamaz.
3
Doğru seçeneği belirlemek.
Protokolün akdedildiği tarihten itibaren mutlak butlanla sakat olduğunu belirten seçenek doğru cevaptır.
Antlaşma, hukuka aykırı olduğu için doğduğu andan itibaren ölüdür ve hiçbir hukuki sonuç doğurmaz.

Anahtar Kavram

Jus cogens (emredici norm) kurallarına aykırı antlaşmaların Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi Madde 53 uyarınca baştan itibaren kesin hükümsüz (mutlak butlan) olması.
Bu soruyu puanla

Konular

Normlar Hiyerarşisi ve Jus Cogens (Emredici Kurallar)