Examkin

Soru

Zorluk: OrtaNöron Yapısı ve Glia Hücreleri

Kan-beyin bariyeri (KBB), merkezi sinir sisteminin (MSS) iç ortamını plazmadaki potansiyel zararlı maddelerden ve nörotransmitter dalgalanmalarından koruyan seçici geçirgen bir yapıdır. Bu bariyerin oluşumunda ve fonksiyonel devamlılığında astrositlerin perivasküler ayak uzantılarının (end-feet) endotel hücreleri üzerindeki düzenleyici etkisi kritiktir. Buna göre, astrositlerin kan-beyin bariyerinin 'bariyer' özelliğine sağladığı en temel fizyolojik katkı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Endotel hücreleri arasında sıkı bağlantıların (tight junctions) oluşumunu ve sürdürülmesini indüklemek.Cevap
  2. B
    Kapiller endotel hücrelerinde pinositoz (veziküler taşıma) aktivitesini uyararak madde geçişini hızlandırmak.
  3. C
    Beyin kapillerlerini dıştan tamamen sararak maddelerin geçişi için ana fiziksel filtrasyon tabakasını oluşturmak.
  4. D
    Bazal laminayı tek başına sentezleyerek kan damarları ile nöronlar arasında mekanik bir zırh meydana getirmek.
  5. E
    Lümen içindeki plazma proteinlerini parçalayarak beyne geçişlerini engelleyen spesifik proteazlar salgılamak.

Cevap

Astrositlerin kan-beyin bariyeri oluşumundaki temel rolü, endotel hücreleri arasında sıkı bağlantıların (tight junctions) gelişimini ve fonksiyonunu indüklemektir.
Astrositlerin perivasküler ayak uzantıları, endotel hücreleri ile yakın temas kurarak onlara spesifik sinyaller gönderir. Bu sinyaller, endotel hücrelerinin birbirlerine 'sıkı bağlantılar' (tight junctions) ile bağlanmasını sağlar. Bu sayede kan ile beyin dokusu arasında kontrolsüz madde geçişi engellenmiş olur. Ayrıca astrositler, endoteldeki veziküler taşımayı baskılayarak bariyerin sızdırmazlığını pekiştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Kan-beyin bariyerinin (KBB) yapısal bileşenlerini hatırla.
KBB; endotel hücreleri, bazal lamina ve astrositlerin perivasküler ayak uzantılarından oluşur.
Bariyerin hangi katmanının sızdırmazlıktan sorumlu olduğunu belirlemek için gereklidir.
2
Asıl bariyer özelliğini sağlayan mekanizmayı belirle.
Bariyerin 'seçici geçirgenlik' ve 'sızdırmazlık' özelliği, endotel hücreleri arasındaki sıkı bağlantılardan (occludin, claudin proteinleri) kaynaklanır.
Glia hücrelerinin bu yapıdaki rolünü doğru tanımlamak için bariyerin merkezindeki yapıyı bilmek gerekir.
3
Astrositlerin endotel üzerindeki etkisini değerlendir.
Astrositler salgıladıkları faktörlerle (örn. anjiyopoietin-1) endotel hücrelerinde sıkı bağlantı sentezini indükler ve pinositozu baskılar.
Soruda sorulan 'fizyolojik katkı' bu indüksiyon mekanizmasıdır.

Anahtar Kavram

Kan-beyin bariyerinin bütünlüğü endotel hücrelerindeki sıkı bağlantılara bağlıdır ve bu bağlantıların oluşumu astrositler tarafından indüklenir.

İpuçları

1
Kan-beyin bariyerinin asıl 'mührü' endotel hücreleri arasındadır.
2
Astrositler bu 'mührün' (sıkı bağlantılar) yapım talimatını veren hücrelerdir.
3
Sıkı bağlantı (tight junction) proteinlerinin ekspresyonu endotelde gerçekleşse de, bunun tetiği astrositlerin ayak uzantılarından gelir.

Daha Fazla Pratik

KBB hasarı durumunda hangi glia hücresinin (Mikrogliya) savunma amacıyla aktive olduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Nöron Yapısı ve Glia Hücreleri

Bu konudan daha fazla soru