Sinir Sistemi Fizyolojisi

45 yaşında bir kadın hasta, el becerisi gerektiren hassas hareketlerde (iğneye iplik geçirme, klavye kullanma) zorlanma ve hareketlerin akıcılığını kaybederek parçalara bölünmesi (hareket dekompozisyonu) şikayetiyle başvuruyor. Nörolojik muayenede hastanın dengesinde, yürümesinde veya postüründe bir bozukluk saptanmıyor. Bu klinik bulgular doğrultusunda, birincil olarak hangi serebellar fonksiyonel bölge ve bu bölgenin projeksiyon yaptığı derin serebellar çekirdek eşleşmesinde bir disfonksiyon olduğu düşünülmelidir?

Botulinum toksini, sinaptik veziküllerin presinaptik membrana kenetlenmesi (docking) ve füzyonunda görev alan SNARE proteinlerini (SNAP-25, sinaptobrevin, sintaksin) proteolitik olarak parçalayan bir ekzotoksindir. Sinaptik ileti üzerindeki bu etkisi göz önüne alındığında, botulinum toksini zehirlenmesinde aşağıdaki klinik bulgulardan hangisinin görülmesi beklenir?

42 yaşında bir erkek hasta, sağ el işaret parmağında ince dokunma duyusunun azaldığını ve dokunduğu objelerin yüzeyindeki ince detayları (tekstür) ayırt etmekte zorlandığını belirtiyor. Fizik muayenede, hastanın işaret parmağındaki "iki nokta diskriminasyon" (iki nokta ayrımı) eşiğinin normalden anlamlı derecede yüksek olduğu saptanıyor. Nörofizyolojik açıdan bu durumun, somatosensoriyel yollarda uyaranın çevresindeki sinyallerin baskılanarak merkezdeki sinyalin netleştirilmesi sürecindeki bir bozukluktan kaynaklandığı düşünülüyor.

Bu hastada yetersiz olduğu düşünülen, duyusal uyarının merkezindeki nöronların aktif kalmasını sağlarken komşu nöronları baskılayarak duyusal keskinliği (kontrastı) artıran fizyolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Merkezi sinir sisteminin (MSS) iç ortamının kararlılığı, nöronlar ile glia hücreleri arasındaki karmaşık etkileşimlere dayanır. Bu etkileşimlerin en kritik olanlarından biri de kan-beyin bariyerinin (KBB) oluşumu ve korunmasıdır. Astrositlerin MSS homeostazı ve nörovasküler birimdeki rolleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kan-beyin bariyeri (KBB), merkezi sinir sisteminin (MSS) iç ortamını plazmadaki potansiyel zararlı maddelerden ve nörotransmitter dalgalanmalarından koruyan seçici geçirgen bir yapıdır. Bu bariyerin oluşumunda ve fonksiyonel devamlılığında astrositlerin perivasküler ayak uzantılarının (end-feet) endotel hücreleri üzerindeki düzenleyici etkisi kritiktir. Buna göre, astrositlerin kan-beyin bariyerinin 'bariyer' özelliğine sağladığı en temel fizyolojik katkı aşağıdakilerden hangisidir?

Sinaptik vezikül döngüsü sırasında ekzositozun tamamlanmasını takiben, presinaptik membranda oluşan yüksek afiniteli $cis-SNARE$ kompleksinin (Sintaksin-1, $SNAP-25$ ve $VAMP-2$) ayrıştırılması yeni veziküllerin salınımı için zorunludur. Deneysel olarak "N-etilmaleimid" (NEM) uygulamasıyla bloke edilen ve $\alpha-SNAP$ kofaktörü eşliğinde $ATP$ hidroliz ederek bu proteinleri geri kazandıran molekül aşağıdakilerden hangisidir?

Spinal kordun motor kontrol sistemleri, istemli hareketlerin düzgün ve kesintisiz bir şekilde yürütülmesini sağlar. İstemli bir kasılma sırasında alfa motor nöronlarla beraber gamma motor nöronların da eş zamanlı olarak deşarj olduğu (alfa-gamma koaktivasyonu) bilinmektedir. Bu koaktivasyonun fizyolojik açıdan temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Sempatik postgangliyonik sinir uçlarında yer alan, $G_i$ proteini ile kenetli olup hücre içi siklik AMP (cAMP) düzeyini azaltarak norepinefrin salınımını negatif feedback mekanizmasıyla baskılayan reseptör aşağıdakilerden hangisidir?

Üst motor nöron lezyonlarında görülen spastisite ve rijidite tablolarının fizyopatolojisinde, beyin sapı retiküler formasyonunun ($RF$) internal dengesinin bozulması kritik yer tutar. Normal fizyolojik koşullarda, medüller retiküler çekirdeklerin antigravite kasları üzerinde tonik bir inhibitör etki oluşturabilmesi için üst merkezlerden sürekli bir eksitatör uyarım alması zorunludur. Bu bağlamda; medüller retiküler formasyonun inhibitör çıktılarını aktive eden ve bu sayede pontin retiküler sistemin antigravite etkisini dengeleyen en önemli piramidal ve ekstrapiramidal bağlantı ikilisi aşağıdakilerin hangisidir?

Nöronal bir yolak, zararlı olmayan (nötr) bir uyaranla tekrar tekrar uyarıldığında, bu uyarana verilen yanıtta zamanla bir azalma gözlenir. 'Alışma' (habituasyon) olarak adlandırılan bu negatif öğrenme sürecinin temelinde yatan hücresel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Kimyasal sinapslarda, presinaptik terminaldeki veziküllerin büyük bir kısmı 'rezerv havuzu' ($reserve$ $pool$) adı verilen bölgede aktin mikrofilamentlerine bağlı halde tutulur. Terminale kalsiyum ($Ca^{2+}$) girişi olduğunda, **$CaMKII$ (Kalsiyum-Kalmodulin bağımlı protein kinaz II)** tarafından fosforillenerek veziküllerin aktinden ayrılmasını ve aktif zona doğru mobilize olmasını sağlayan temel protein aşağıdakilerden hangisidir?

Geçirilmiş bir kafa travması sonrasında, hastanın kaza anından önceki anılarını ve bilgilerini hatırlayamaması, ancak kaza sonrasında yeni bilgileri öğrenip kaydedebilmesi durumu aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?

Klinik pratikte kronik böbrek yetmezliği olan bir hastada serum potasyum düzeyinin $7.5\text{ mEq/L}$ düzeyine çıkması durumunda ciddi kas güçsüzlüğü ve paralizi (depolarizasyon bloğu) gelişebilmektedir. Bu tablo, hücre dışı potasyum artışının istirahat membran potansiyelini eşik değere yaklaştırmasına rağmen aksiyon potansiyeli oluşumunun engellenmesiyle karakterizedir. Bu fenomenin temelinde yatan moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Sinaptik ileti sürecinde, presinaptik uçta nörotransmitterlerin veziküllere paketlenmesi ve bu veziküllerin salınım mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Klinik muayene ve laboratuvar tetkikleri sonucunda 'hipokalemi' (hücre dışı potasyum derişiminin normalin altına düşmesi) saptanan bir hastada, iskelet kaslarında gelişen halsizlik ve uyarılma güçlüğünün temel fizyolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İstirahat halindeki tipik bir sinir hücresinde; sodyum ($Na^+$) iyonlarının denge potansiyeli $+65\ mV$, potasyum ($K^+$) iyonlarının denge potansiyeli ise $-95\ mV$ olarak hesaplanmıştır. Membran potansiyelinin $-70\ mV$ olduğu bir durumda, bu iyonlar üzerindeki elektrokimyasal itici güçler ($V_m - E_{iyon}$) ve iyonların net hareket yönleri ile ilgili aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?

Sağlıklı bir bireyde, supin pozisyondan (sırt üstü yatış) aniden ayağa kalkma sırasında yerçekimi etkisiyle gelişen ortostatik hipotansiyonu kompanse etmek amacıyla aktive olan baroreseptör refleksi sonucunda aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Beyin sapı retiküler formasyonu, motor kontrol ve uyanıklığın sürdürülmesinde kritik bir denge merkezidir. Deserebre rijidite tablosunda görülen şiddetli ekstansiyon postürünün fizyopatolojik temeli ve retiküler sistemin fonksiyonel organizasyonu düşünüldüğünde, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tetanus toksini (tetanospazmin), spinal korddaki inhibitör internöronlara (Renshaw hücreleri) ulaşarak GABA ve glisin salınımını engeller; bu durum jeneralize kas spazmları ve rijidite ile karakterize tetanoz tablosuna yol açar.

Tetanus toksininin nörotransmitter salınımını durdururken proteolitik olarak parçaladığı temel vezikül proteini (v-SNARE) aşağıdakilerden hangisidir?

Ağrılı bir uyaranla tetiklenen geri çekme refleksinde (withdrawal reflex), uyaranın sona ermesinden sonra bile efektör kasta kasılmanın bir süre daha devam etmesini sağlayan 'ard-boşalım' (after-discharge) mekanizması aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?