Aminoglikozidler, bakteri ribozomunun alt birimine geri dönüşsüz bağlanarak kodonlarının hatalı okunmasına () ve anormal proteinlerin sentezine yol açan bakterisid etkili ilaçlardır. Bu ilaçların farmakodinamik özelliklerinden olan 'konsantrasyona bağımlı öldürme' ile renal korteksteki 'doyurulabilir birikim' özellikleri birlikte değerlendirildiğinde; 'günde tek doz' () uygulamasının hem klinik etkinliği maksimize edip hem de nefrotoksisite riskini minimize edebilmesinin temel farmakolojik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
- Böbrek proksimal tübül hücrelerindeki transport sistemlerinin (megalin reseptörleri) yüksek plazma konsantrasyonlarında doygunluğa ulaşması nedeniyle ilacın doku birikiminin sınırlanmasıCevap
- BYüksek pik konsantrasyonların, ribozomal alt birimindeki bağlanma bölgelerini tamamen doyurarak post-antibiyotik etkinin (PAE) ortadan kalkmasını sağlaması
- C'Çukur' () konsantrasyonun düşük tutulmasının, ilacın vestibüler sistemden ziyade sadece koklear dokuda birikimini seçici olarak önlemesi
- DAminoglikozidlerin, tetrasiklinlerin neden olduğu Fanconi sendromuna benzer şekilde proksimal tübül epiteli üzerinde 'bayat ilaç' etkisiyle doğrudan nekroz yapmaması
- EYüksek plazma konsantrasyonlarının, bakterilerdeki 'adaptif direnç' (geçici direnç) gelişimini tamamen inhibe ederek protein sentezi üzerindeki baskıyı sürekli kılması
Cevap
Böbrek proksimal tübül hücrelerindeki transport sistemlerinin (megalin reseptörleri) yüksek plazma konsantrasyonlarında doygunluğa ulaşması nedeniyle ilacın doku birikiminin sınırlanması
Doğru yanıt olan seçenek, aminoglikozidlerin proksimal tübül hücrelerine alınma sürecinin aktif ve sınırlı kapasiteli bir taşıma sistemiyle gerçekleştiğini vurgular. Günde tek doz uygulaması sırasında plazma konsantrasyonu bu taşıma sisteminin kapasitesini (Vmax) hızla aşar, böylece yüksek pik değerlerine rağmen hücre içine giren toplam ilaç miktarı, bölünmüş dozlardaki sürekli düşük seviyelere göre daha az olur. Bu da nefrotoksisite riskini azaltır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Aminoglikozidlerde 'Günde Tek Doz' uygulamasının başarısı; konsantrasyona bağımlı etkinlik (PD) ve böbrek/iç kulaktaki doyurulabilir transport sistemleri (PK) arasındaki dengeden kaynaklanır.