28 yaşında Akut Lenfoblastik Lösemi tanısıyla 6-merkaptopurin içeren idame tedavisi alan bir hastaya, eşlik eden hiperürisemi nedeniyle allopurinol başlanmıştır. Kısa bir süre sonra hastada derin lökopeni ve trombositopeni ile karakterize ağır kemik iliği supresyonu gelişmiştir. Bu hastada gelişen toksisitenin en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- Allopurinolün 6-merkaptopurinin ksantin oksidaz enzimi tarafından yıkımını engellemesiCevap
- BAllopurinolün tiyopurin metiltransferaz enzimini indükleyerek aktif metabolit oluşumunu artırması
- C6-merkaptopurinin hipoksantin-guanin fosforiboziltransferaz enzimi tarafından aktivasyonunun allopurinol tarafından kompetitif olarak antagonize edilmesi
- DAllopurinolün dihidropirimidin dehidrogenaz enzimini inhibe ederek 6-merkaptopurin birikimine yol açması
- E6-merkaptopurinin plazma proteinlerine bağlanmasının allopurinol tarafından engellenerek serbest fraksiyonunun artması
Cevap
Allopurinolün 6-merkaptopurinin ksantin oksidaz enzimi tarafından yıkımını engellemesi
6-merkaptopurin (6-MP), vücutta ksantin oksidaz (XO) enzimi tarafından metabolize edilerek inaktif 6-tiyoürik aside dönüştürülür. Allopurinol ise ksantin oksidaz enzimini inhibe eden bir ilaçtır. Bu iki ilacın birlikte kullanımı durumunda, 6-MP'nin inaktivasyonu engellenir, plazma seviyeleri yükselir ve buna bağlı olarak kemik iliği supresyonu (lökopeni, trombositopeni) gibi şiddetli toksisiteler ortaya çıkar. Bu etkileşim nedeniyle beraber kullanılacaklarsa 6-MP dozunun %75 oranında azaltılması gerekir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kemoterapötiklerin metabolizması ve ksantin oksidaz inhibitörleri ile etkileşimi
Daha Fazla Pratik
Benzer bir etkileşimin Azatioprin ile allopurinol arasında da görüldüğünü ve Azatioprin'in 6-MP ön ilacı olduğunu unutmayınız.
Tahmini Süre:1m 30s