Hücre iskeleti bileşenlerinden ara filamentlerin (intermediate filaments), mikrotübüller ve mikrofilamentlerden farklı olarak yapısal bir polariteye (artı/eksi uç farkı) sahip olmadığı bilinmektedir. Bu özellik, kinezin ve dynein gibi motor proteinlerin ara filamentler üzerinde yönlü hareket edememesinin temel nedenidir. Buna göre, ara filamentlerin oluşum sürecinde polaritenin kaybolmasına neden olan kritik basamak aşağıdakilerden hangisidir?
- ATekil polipeptit monomerlerinin sarmal (coiled-coil) dimerler oluşturması
- İki dimerin zıt yönde (antiparalel) yan yana gelerek tetramer oluşturmasıCevap
- CTetramerlerin uç uca eklenerek protofilamentleri inşa etmesi
- DSekiz adet protofilamentin bir araya gelerek halat benzeri yapıyı tamamlaması
- EAlt birimlerin polimerizasyon sırasında GTP hidrolizine gereksinim duyması
Cevap
İki dimerin zıt yönde (antiparalel) yan yana gelerek tetramer oluşturması
Ara filamentlerin temel yapı taşı olan polipeptit monomerleri, önce paralel bir sarmal oluşturarak dimerleri meydana getirir. Bu aşamada amino ve karboksil uçları hala belirgin bir yönelim (polarite) sergiler. Ancak, iki dimer birleşerek tetrameri oluştururken birbirlerine göre zıt yönde (antiparalel) dizilirler. Bu zıt yönlü paketlenme, tetramerin her iki ucunun da kimyasal olarak özdeşleşmesine yol açar. Sonuç olarak, bu tetramerlerden inşa edilen tam ara filament yapısı polarite göstermez. Kinezin ve dynein gibi motor proteinler sadece polar yapılar (mikrotübül ve aktin) üzerinde yönlü hareket edebildiği için ara filamentler üzerinde taşınım yapamazlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Ara filamentlerin (IF) antiparalel tetramer yapısı nedeniyle polarite göstermemesi