yaşında, paket-yıl sigara öyküsü olan erkek hasta; son haftada hızla ilerleyen belirgin halsizlik, hiperpigmentasyon ve proksimal kas güçsüzlüğü şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde kan basıncı mmHg saptanıyor; Cushingoid tipik fiziksel bulgular (santral obezite, stria vb.) henüz belirginleşmemiş olarak izleniyor. Laboratuvar tetkiklerinde serum sodyumu mEq/L, potasyumu mEq/L, klorürü mEq/L, bikarbonatı mEq/L, plazma düzeyi pg/mL () ve kan şekeri mg/dL bulunuyor. Yüksek doz ( mg) deksametazon baskılama testinde kortizol düzeylerinde anlamlı bir supresyon izlenmiyor. Bu hastada saptanan klinik ve metabolik tablodan sorumlu olan en olası tümör tipi ve biyokimyasal mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?
- Küçük hücreli akciğer kanseri — Masif kortizol artışının renal -hidroksisteroid dehidrogenaz tip enzimini satüre etmesiCevap
- BYassı (skuamöz) hücreli akciğer kanseri — Paratiroid hormon ilişkili protein () üretimi ile kemik yıkımının artması
- CKüçük hücreli akciğer kanseri — Antidiüretik hormon () salınımı ile distal tübüllerde serbest su tutulumunun artması
- DAdenokarsinom — Tümör hücrelerinden salınan büyüme hormonu salgılatıcı faktör () etkisiyle somatomedin-C artışı
- EKüçük hücreli akciğer kanseri — Atriyal natriüretik peptid () benzeri maddelerin salınımı sonucu gelişen natriürez
Cevap
Küçük hücreli akciğer kanseri zemininde gelişen ektopik ACTH üretimi ve buna bağlı masif kortizolün renal -hidroksisteroid dehidrogenaz tip enzimini satüre ederek mineralokortikoid reseptörlerini uyarması
Hastadaki klinik tablo (hiperpigmentasyon, hızlı seyir, hipertansiyon, ağır hipokalemik alkaloz) ve biyokimyasal veriler (yüksek ACTH, baskılanamayan kortizol) ektopik ACTH sendromunu işaret etmektedir. Küçük hücreli akciğer kanseri bu sendromun en sık nedenidir. Patogenezde, aşırı miktardaki kortizol böbreklerde kortizolü inaktif kortizona çeviren -HSD2 enzimini doyurur (satüre eder). Bunun sonucunda kortizol, mineralokortikoid reseptörlerine (MR) bağlanarak aldesteron benzeri etki yapar; bu da şiddetli potasyum kaybına, sodyum tutulumuna ve metabolik alkaloza yol açar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Ektopik ACTH sendromunda ağır hipokalemik alkalozun mekanizması renal -HSD2 enziminin satüre olmasıdır.
Alternatif Yöntem
Ektopik ACTH sendromunda ağır hipokalemik alkalozun, klasik Cushing hastalığından ayrılmasında en önemli metabolik ipucu olduğu hatırlanarak KHAK seçeneğine gidilebilir.
Tahmini Süre:2m 0s