Soru

Zorluk: Çok zorParaneoplastik Sendromlar

5858 yaşında, 5555 paket-yıl sigara öyküsü olan erkek hasta; son 33 haftada hızla ilerleyen belirgin halsizlik, hiperpigmentasyon ve proksimal kas güçsüzlüğü şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde kan basıncı 165/105165/105 mmHg saptanıyor; Cushingoid tipik fiziksel bulgular (santral obezite, stria vb.) henüz belirginleşmemiş olarak izleniyor. Laboratuvar tetkiklerinde serum sodyumu 142142 mEq/L, potasyumu 2.12.1 mEq/L, klorürü 9292 mEq/L, bikarbonatı 3838 mEq/L, plazma ACTHACTH düzeyi 500500 pg/mL (N<60N < 60) ve kan şekeri 245245 mg/dL bulunuyor. Yüksek doz (88 mg) deksametazon baskılama testinde kortizol düzeylerinde anlamlı bir supresyon izlenmiyor. Bu hastada saptanan klinik ve metabolik tablodan sorumlu olan en olası tümör tipi ve biyokimyasal mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Küçük hücreli akciğer kanseri — Masif kortizol artışının renal 11β11\beta-hidroksisteroid dehidrogenaz tip 22 enzimini satüre etmesiCevap
  2. B
    Yassı (skuamöz) hücreli akciğer kanseri — Paratiroid hormon ilişkili protein (PTHrPPTHrP) üretimi ile kemik yıkımının artması
  3. C
    Küçük hücreli akciğer kanseri — Antidiüretik hormon (ADHADH) salınımı ile distal tübüllerde serbest su tutulumunun artması
  4. D
    Adenokarsinom — Tümör hücrelerinden salınan büyüme hormonu salgılatıcı faktör (GHRHGHRH) etkisiyle somatomedin-C artışı
  5. E
    Küçük hücreli akciğer kanseri — Atriyal natriüretik peptid (ANPANP) benzeri maddelerin salınımı sonucu gelişen natriürez

Cevap

Küçük hücreli akciğer kanseri zemininde gelişen ektopik ACTH üretimi ve buna bağlı masif kortizolün renal 11β11\beta-hidroksisteroid dehidrogenaz tip 22 enzimini satüre ederek mineralokortikoid reseptörlerini uyarması
Hastadaki klinik tablo (hiperpigmentasyon, hızlı seyir, hipertansiyon, ağır hipokalemik alkaloz) ve biyokimyasal veriler (yüksek ACTH, baskılanamayan kortizol) ektopik ACTH sendromunu işaret etmektedir. Küçük hücreli akciğer kanseri bu sendromun en sık nedenidir. Patogenezde, aşırı miktardaki kortizol böbreklerde kortizolü inaktif kortizona çeviren 11β11\beta-HSD2 enzimini doyurur (satüre eder). Bunun sonucunda kortizol, mineralokortikoid reseptörlerine (MR) bağlanarak aldesteron benzeri etki yapar; bu da şiddetli potasyum kaybına, sodyum tutulumuna ve metabolik alkaloza yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularının analizi
Hızlı seyirli hiperpigmentasyon, hipertansiyon, ağır hipokalemik alkaloz ve hiperglisemi saptandı.
Bu bulgular klasik Cushing hastalığından ziyade ektopik ACTH sendromunu düşündürür.
2
Baskılama testi ve hormonal değerlendirme
Yüksek plazma ACTH ve yüksek doz deksametazon ile baskılanamayan kortizol saptandı.
Yüksek doz deksametazon ile baskılanmama, ACTH kaynağının hipofiz dışı (ektopik) olduğunu doğrular.
3
Etiyolojik eşleştirme
Yoğun sigara öyküsü ve perihiler kitle olasılığı ile ektopik ACTH'ın en sık nedeni olan Küçük Hücreli Akciğer Kanseri (KHAK) belirlendi.
KHAK, nöroendokrin kökenli olduğu için ACTH gibi peptid hormonları en sık salgılayan akciğer tümörüdür.
4
Patofizyolojik mekanizmanın açıklanması
Aşırı kortizolün mineralokortikoid reseptörleri üzerindeki etkisi anlaşıldı.
Normalde böbrekte kortizolü kortizona çeviren 11β11\beta-HSD2 enzimi, ektopik sendromdaki aşırı kortizol karşısında yetersiz kalır (satüre olur). Serbest kalan kortizol mineralokortikoid reseptörlerine bağlanarak potasyum kaybına ve alkalozuna yol açar.

Anahtar Kavram

Ektopik ACTH sendromunda ağır hipokalemik alkalozun mekanizması renal 11β11\beta-HSD2 enziminin satüre olmasıdır.

Alternatif Yöntem

Ektopik ACTH sendromunda ağır hipokalemik alkalozun, klasik Cushing hastalığından ayrılmasında en önemli metabolik ipucu olduğu hatırlanarak KHAK seçeneğine gidilebilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla