Merkezi sinir sistemi (MSS) homeostazının korunmasında kritik rol oynayan bariyer mekanizmaları ve meninkslerin histolojik organizasyonu değerlendirildiğinde; kan-beyin bariyeri (KBB) ile kan-BOS (beyin omurilik sıvısı) bariyeri arasındaki temel farklarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Kan-beyin bariyerinde kapiller endotel hücreleri fenestrasyon (pencerelenme) içermez ve bariyer endotel seviyesindeyken; kan-BOS bariyerinde kapillerler pencerelidir ve bariyer koroid pleksus epitel hücreleri arasındaki sıkı bağlantılarla sağlanır.Cevap
- BKan-beyin bariyerinin (KBB) yapısal bütünlüğünün ve geçirgenliğinin düzenlenmesinde, endotel hücrelerinin bazal laminasına tutunan oligodendrositlere ait perivasküler son ayaklar (pediseller) temel indükleyici görevi görür.
- CMeninks tabakalarından dura mater; beyin parankimine en yakın yerleşen, Tip II kollajen liflerden zengin, damarsız ve hyalin kıkırdak benzeri bir histomorfolojiye sahip olan en iç tabakadır.
- DKan-beyin bariyerinde makromoleküllerin geçişini kısıtlayan ana yapısal bileşen, pencereli endotel hücreleri arasında yer alan zonula adherens ve desmozom tipi hücre bağlantılarıdır.
- EKan-testis bariyeri ile kan-beyin bariyeri arasındaki temel benzerlik; her iki bariyerde de seçici geçirgenliğin vasküler endotel hücreleri arasındaki okludin proteinleri tarafından oluşturulan tek bir katmanla sınırlı olmasıdır.
Cevap
Kan-beyin bariyerinde kapiller endotel hücrelerinin fenestrasyon içermemesi ve bariyerin endotel seviyesinde bulunması; buna karşın kan-BOS bariyerinde (koroid pleksus) kapillerlerin pencereli olup bariyerin epitel hücreleri arasındaki sıkı bağlantılarla kurulması doğru bir karşılaştırmadır.
Doğru ifade, merkezi sinir sistemindeki iki temel bariyerin histolojik farkını net bir şekilde ortaya koyar. Kan-beyin bariyerinde endotel hücreleri 'sürekli' tiptedir ve madde geçişi endotel hücreleri arasındaki zonula occludens kompleksleri ile engellenir. Buna karşın koroid pleksuslarda bulunan kan-BOS bariyerinde kapillerler madde geçişine izin verecek şekilde fenestrasyonludur (pencereli); bu nedenle asıl bariyer kan parankim sınırı yerine, BOS'un salgılandığı epitel hücreleri arasındaki sıkı bağlantılar seviyesindedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
MSS bariyer sistemlerinde pencereli/pencereli olmayan endotel ayrımı ve bariyerin anatomik seviyesi.