Soru

Zorluk: OrtaGen İfadesinin Düzenlenmesi

İnsan apolipoprotein B (ApoBApoB) geni, karaciğerde tam boy ApoB100ApoB-100 proteininin sentezlenmesini sağlarken; ince bağırsak enterositlerinde aynı mRNAmRNA dizisindeki tek bir nükleotidde meydana gelen değişim sonucu translasyon erken sonlanır ve proteinin sadece %48\%48 uzunluğundaki formu (ApoB48ApoB-48) üretilir. İnce bağırsakta gerçekleşen bu gen ifadesi düzenleme mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

  1. RNARNA editing (RNARNA düzenlemesi) yoluyla durdurma kodonu oluşumuCevap
  2. B
    Alternatif splicing (alternatif ekleme) ile ekzon atlanması
  3. C
    Post-translasyonel proteolitik kesim
  4. D
    DNADNA rekombinasyonu ile gen bölgesinin silinmesi
  5. E
    Histon deasetilasyonu ile transkripsiyonun durdurulması

Cevap

RNARNA editing (RNARNA düzenlemesi) mekanizması ile bir nükleotidin deaminasyonu sonucu durdurma kodonu oluşması
RNARNA editing mekanizması, sentezlenmiş bir mRNAmRNA molekülündeki belirli bazların kimyasal olarak değiştirilmesini ifade eder. Apolipoprotein B durumunda, ince bağırsaklarda bulunan bir sitozin deaminaz enzimi, 2153.2153. pozisyondaki CAACAA kodonunun ortasındaki sitozini urasile (UU) dönüştürür. Oluşan yeni kodon (UAAUAA), bir durdurma kodonudur ve translasyonun orada kesilerek proteinin daha kısa (ApoB-48) oluşmasına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Doku özgüllüğünü analiz etme
Aynı genden karaciğer ve bağırsakta farklı uzunlukta proteinler (ApoB100ApoB-100 ve ApoB48ApoB-48) üretildiği saptandı.
Gen ifadesinin post-transkripsiyonel bir mekanizma ile dokuya özel şekilde düzenlendiğini anlamak gerekir.
2
Moleküler değişikliği tanımlama
İnce bağırsaktaki mRNAmRNA üzerinde bulunan CAACAA (Glutamin) kodonunun UAAUAA (Durdurma) kodonuna dönüştüğü belirlendi.
Proteinin tam boy yerine %48\%48 oranında sentezlenmesinin nedeni bir erken durdurma kodonudur.
3
Mekanizmayı isimlendirme
Sitozin deaminaz enziminin gerçekleştirdiği bu işleme RNARNA editing (düzenleme) denir.
Transkripsiyon sonrası mRNAmRNA baz dizisinde yapılan özgül değişiklikler bu başlık altında incelenir.

Anahtar Kavram

RNARNA editing, transkripsiyon sonrası mRNAmRNA baz dizisinin değiştirilerek protein ürününün çeşitlendirilmesidir; en tipik örneği ApoB48ApoB-48 sentezidir.
Bu soruyu puanla