Fibröz proteinlerin biyokimyasal özellikleri ve sentez süreçleri değerlendirildiğinde; kollajen ve elastin liflerinin her ikisi de ekstraselüler matriste lizil oksidaz aracılı çapraz bağlarla stabilize edilir. Ancak bu iki protein, post-translasyonel modifikasyonlar ve yapısal organizasyon açısından temel farklılıklara sahiptir.
Buna göre, kollajen ve elastin proteinleri arasındaki farklar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Elastin, kollajenden farklı olarak hidroksilizin ve karbonhidrat yan zincirleri içermez; stabilizasyonu için üç adet alisin (lizil aldehit) ve bir adet lizin kalıntısının yoğunlaşmasıyla oluşan desmozin çapraz bağlarını kullanır.Cevap
- BKollajen sentezinde 'kayıt peptidleri' (registration peptides) olarak adlandırılan uç uzantıların lizozomal enzimlerce hücre içinde kırpılması, üçlü sarmal yapının olgun kollajen fibrillerine dönüşmesini sağlar.
- CVasküler tip Ehlers-Danlos sendromunda (Tip IV) temel kusur, bazal membranların ana bileşeni olan Tip IV kollajen sentezindeki bozukluğa bağlı damar duvarı zayıflığıdır.
- DSkorbüt tablosunda, askorbik asit eksikliğine bağlı olarak prolin hidroksilaz aktivitesinin durması, kollajen sentezinin translasyon aşamasında inhibe edilmesine neden olur.
- EBakır eksikliğinde (Menkes sendromu) görülen bağ dokusu bozuklukları, prolin ve lizil hidroksilaz enzimlerinin kofaktörü olan iyonunun eksikliğine bağlı kollajen instabilitesinden kaynaklanır.
Cevap
Elastin proteininde kollajenin aksine hidroksilizin ve karbonhidrat bulunmaz; yapısal stabilite desmozin çapraz bağları ile sağlanır.
Doğru olan ifade, elastinin biyokimyasal imzasını tanımlar. Elastin, kollajenden farklı olarak hidroksilizin içermez ve glikozillenmez. Stabilizasyonu ise üç alisin (lizil aldehit) ve bir lizin kalıntısının birleşmesiyle oluşan, elastine özgü desmozin çapraz bağları ile sağlanır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Fibröz proteinlerin (kollajen vs. elastin) biyokimyasal ayrımı ve lizil oksidaz enziminin rolü.