Bağ dokusunun hücre dışı matris (ECM) bileşenlerinin biyosentezi, polimerizasyonu ve yapısal organizasyonu üzerine yapılan moleküler bir araştırmada; post-translasyonel modifikasyonların dokunun mekanik stabilitesi ve esnekliği üzerindeki kritik rolü vurgulanmıştır. Bu süreçlerde görev alan hücreler, enzimler ve kofaktörler arasındaki ilişki düşünüldüğünde, bağ dokusu liflerinin oluşumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Elastik lif biyosentezinde; fibroblastlar tarafından salgılanan tropoelastin molekülleri, hücre dışı ortamda fibrillin-1 mikrofibrilleri üzerinde organize olur ve lizil oksidaz enziminin lizin kalıntılarını oksidatif deaminasyona uğratmasıyla oluşan desmozin çapraz bağları sayesinde fonksiyonel esneklik kazanır.Cevap
- BTip I kollajen liflerinin hücre dışı ortamda spontan polimerize olabilmesi için, prokolajen molekülünün hem N- hem de C-terminalindeki globüler propeptidlerin fibroblast sitoplazması içindeki salgı veziküllerinde kesilmesi zorunludur.
- CBağ dokusu temel maddesinin en önemli bileşeni olan hyaluronan (hyaluronik asit), sülfatlanmış bir glikozaminoglikan olup, fibroblastların granüllü endoplazmik retikulum lümeninde sentezlendikten sonra ekzositozla salınır.
- DBağ dokusunun yerleşik hücrelerinden olan makrofajlar, fagositoz aktivitesi sırasında lizozomlarında depoladıkları katalaz ve peroksidaz enzimleri aracılığıyla kollajen liflerinin yıkımını ve doku yeniden şekillenmesini (remodeling) yönetirler.
- ERetiküler lifleri oluşturan Tip III kollajen molekülleri, hücre dışı olgunlaşma evresinde sadece hidroksilizin kalıntıları üzerinden hidrojen bağları kurarak stabilize olur ve bu süreçte kofaktör olarak ve yerine iyonlarını kullanır.
Cevap
Elastik liflerin oluşum sürecinde tropoelastin birimlerinin fibrillin-1 mikrofibrilleri üzerinde organize olması ve lizil oksidaz aracılığıyla desmozin çapraz bağlarının kurulması ifadesi doğrudur.
Elastik lif sentezi iki ana aşamada gerçekleşir: İlk olarak fibroblastlar fibrillin-1 proteinini salgılayarak mikrofibrillerden oluşan bir iskele kurar. Ardından salgılanan tropoelastin molekülleri bu iskele üzerine birikir. Bakır () bağımlı lizil oksidaz enzimi, lizin kalıntılarını çapraz bağlayarak elastikiyete imkan veren desmozin ve izodesmozin yapılarını oluşturur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Bağ dokusu liflerinin biyosentezinde hücre içi (sentez, hidroksilasyon, glikozilasyon) ve hücre dışı (peptid kesimi, polimerizasyon, çapraz bağlanma) basamakların ayrımı.