yaşında erkek hasta; yaklaşık aydır devam eden öksürük, gece terlemesi ve kilo kaybı şikayetleriyle başvuruyor. Akciğer grafisinde sağ üst lobda kavitasyonel lezyon izleniyor. Balgam yaymasında her sahada adet asidorezistan basil (ARB) saptanıyor. Hastaya izoniazid, rifampisin, pirazinamid ve etambutol içeren standart antitüberküloz tedavi başlanıyor. Tedavinin . gününde hasta, idrarının ve terinin turuncu-kırmızı renkte olması nedeniyle endişeli bir şekilde polikliniğe başvuruyor.
Bu klinik tabloyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- ABu durum, periferik nöropati riskini artıran izoniazid toksisitesinin tipik bir bulgusudur.
- BHücre duvarında arabinogalaktan sentezini inhibe eden ilaca bağlı gelişen bir yan etkidir.
- DNA bağımlı RNA polimerazı inhibe eden ilaca bağlı gelişen selim bir yan etkidir.Cevap
- DKaraciğer enzimlerinde belirgin artış olmasa dahi bu bulgu varlığında tedavi derhal kesilmelidir.
- EPirazinamid kullanımı sonrası gelişen hiperüriseminin idrardaki tipik görünümüdür.
Cevap
İdrarın ve terin turuncu-kırmızı renge boyanması, bakteriyel DNA bağımlı RNA polimerazı inhibe eden rifampisin kullanımına bağlı gelişen selim (zararsız) bir yan etkidir.
Vücut sıvılarının (idrar, ter, gözyaşı) turuncu-kırmızı renge boyanması rifampisin kullanımının karakteristik ve selim bir yan etkisidir. Rifampisin, bakteriyel DNA bağımlı RNA polimeraz enzimini inhibe ederek RNA sentezini durdurur. Bu durum klinik bir tehlike arz etmez ve hastanın ilaca uyumunu bozmadığı sürece tedavi değişikliği gerektirmez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Antitüberküloz ilaçların (HRZE) etki mekanizmaları ve spesifik yan etkilerinin klinik yönetimi.
Alternatif Yöntem
İlaçların baş harflerine göre yan etkileri kodlanabilir: R (Rifampisin) - Red/Orange (Kırmızı/Turuncu sıvılar), I (İzoniazid) - İnsülin/İnflamasyon (Hepatit) ve İğneleme (Nöropati), E (Etambutol) - Eye (Göz/Optik nörit), P (Pirazinamid) - Pürin/Pürüz (Hiperürisemi/Artralji).
Tahmini Süre:1m 15s