Mineraller

Hücre içi çinko homeostazı; sitozolik çinko konsantrasyonunu algılayan sensör proteinler, nükleer transkripsiyon faktörleri ve spesifik membran taşıyıcılarının koordineli çalışmasıyla sürdürülür. Sitozolik serbest çinko iyonu ($Zn^{2+}$) düzeyi yükseldiğinde, bu artışa yanıt olarak hem çinkonun sekestrasyonu (hapsedilmesi) hem de hücre dışına pompalanması indüklenir.

Buna göre, çinko homeostazının moleküler düzenlenmesi ve metalotiyonein ($MT$) fonksiyonu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Paratiroid hormonu ($PTH$), böbrek proksimal tübül hücrelerinde fosfat geri emilimini güçlü bir şekilde inhibe ederek sistemik fosfat dengesini düzenler. Bu hormonun proksimal tübüldeki moleküler etki mekanizması ve sodyum-bağımlı fosfat kotransporter ($NaP_i-2a$) üzerindeki düzenleyici rolü düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uzun süre sadece total parenteral beslenme (TPN) desteği alan hastalarda, diyetle yeterli miktarda alınmadığında insülin direnci, hiperglisemi ve glikozüri ile karakterize diyabet benzeri bir klinik tablonun ortaya çıkmasına neden olan eser element aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan metabolizmasında metilmalonil-KoA mutaz ve metiyonin sentaz enzimlerinin kofaktörü olarak görev yapan vitamin $B_{12}$ (kobalamin) molekülünün, korrin halka sisteminin merkezinde yer alan eser element aşağıdakilerden hangisidir?

Bakır metabolizmasında kritik öneme sahip olan proteinler, bakırın vücut içindeki dağılımını ve atılımını düzenler. Karaciğerde bakırın safraya salınımından ve aposeruloplazmine bağlanmasından sorumlu olan proteinin mutasyonu sonucunda Wilson hastalığı (hepatolentiküler dejenerasyon) gelişir.

Buna göre, Wilson hastalığının patogenezinden sorumlu olan bu protein aşağıdakilerden hangisidir?

Sodyum ve potasyum homeostazının sürdürülmesinde kritik rol oynayan $Na^+/K^+$-ATPaz pompasının hormonal regülasyonu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hücrelerde insülinin biyolojik etkinliğini potansiyalize eden, 'Glukoz Tolerans Faktörü' (GTF) olarak bilinen kompleksin merkezinde yer alan ve eksikliğinde periferik dokularda glukoz kullanımının azaldığı gözlenen eser element aşağıdakilerden hangisidir?

Diyetle potasyum alımının kısıtlandığı veya plazma potasyum düzeylerinin düştüğü durumlarda, böbreklerin distal kıvrımlı tübülde ($DCT$) sodyum geri emilimini artırarak distal nefrona sodyum teslimini azalttığı ve böylece toplayıcı kanallardaki potasyum sekresyonunu minimize ettiği bilinmektedir. Bu süreç, vücudun potasyum dengesini korumak için kullandığı kritik bir 'potasyum şalteri' (potassium switch) mekanizmasıdır. Buna göre, hipokalemiye yanıt olarak distal kıvrımlı tübüldeki sodyum-klorür kotransporterinin ($NCC$) aktivasyonunu tetikleyen temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Atriyal natriüretik peptid (ANP), vücutta sodyum ve su dengesinin düzenlenmesinde aldosteronun etkilerine zıt yönde rol oynayan bir hormondur. Buna göre ANP'nin böbrek toplayıcı kanallarında sodyum reabsorpsiyonunu baskılayarak natriürez yapmasını sağlayan temel biyokimyasal sinyal iletim mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Hastaneye ağır nörolojik semptomlar ve 'ektopi lentis' (lens dislokasyonu) şikayetleriyle getirilen bir yenidoğanın laboratuvar testlerinde; serum ürik asit düzeyinin $0.8 \text{ mg/dL}$ (normal: $3.5-7.2 \text{ mg/dL}$) olduğu, idrar analizinde ise sülfit ve ksantin miktarının belirgin derecede arttığı saptanmıştır.

Bu hastadaki klinik ve laboratuvar bulgularının tamamını açıklayabilen temel metabolik kusur, aşağıdaki eser elementlerden hangisinin dahil olduğu bir kofaktörün fonksiyon kaybıdır?

Tiroid hormon metabolizmasında, tiroksinin ($T_4$) daha aktif olan triiyodotironine ($T_3$) dönüşümünü katalizleyen deiyodinaz enzimlerinin yapısında bulunan temel eser element aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre içi bakır homeostazında, sitozolik bakırın toksisitesini önlemek ve hedeflenen enzimlere ulaşmasını sağlamak amacıyla özgül şaperon proteinler görev yapar. Karaciğerde sentezlenen aposeruloplazminin fonksiyonel holoseruloplazmine dönüşebilmesi için bakırın trans-Golgi ağına (TGN) taşınması ve burada bulunan $ATP7B$ proteinine aktarılması gerekmektedir.

Sitozoldeki bakırı doğrudan bağlayarak $ATP7B$ proteininin metal bağlama domainlerine teslim eden temel şaperon protein aşağıdakilerden hangisidir?

Hücresel çinko homeostazı; spesifik taşıyıcı proteinler, depo proteinleri ve regülatör transkripsiyon faktörleri arasındaki dinamik bir etkileşim ağını içerir. Diyette fizyolojik sınırların çok üzerinde, kronik yüksek doz çinko alımı olan bir bireyde jejunal enterositlerde gerçekleşen moleküler adaptasyon süreçleri ve bunların mineral metabolizması üzerindeki etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İnsan vücudunda esansiyel bir iz element olan kobalt ($Co$) ve bu metalin merkezinde yer aldığı vitamin $B_{12}$ (kobalamin) molekülünün biyokimyasal yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

55 yaşında, kronik bronşektazi ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle takip edilen bir hastanın laboratuvar incelemesinde şu bulgular saptanmıştır:

- Hemoglobin: $10.4 \, g/dL$
- Serum demiri: $32 \, \mu g/dL$ (Düşük)
- Serum ferritini: $420 \, ng/mL$ (Yüksek)
- Total demir bağlama kapasitesi (TDBK): $215 \, \mu g/dL$ (Düşük)
- Serum transferrin reseptörü ($sTfR$): Normal

Bu hastadaki biyokimyasal tabloya ve aneminin gelişimine yol açan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan vücudunda selenosistein ($21$. amino asit) amino asidinin sentezi ve bu sürecin tiroid hormon metabolizması üzerindeki fonksiyonel etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Selenosistein ($21$. amino asit) biyosentezi, protein yapısına translasyonel katılımı ve iyot metabolizması ile olan fonksiyonel ilişkisi düşünüldüğünde, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bakırın hücresel dağılımında görevli moleküler şaperonlar, serbest bakır iyonlarının sitozolik toksisitesini engellemek ve metali hedef enzimlere ulaştırmakla yükümlüdür. Bakırın mitokondriyal intermembran alana ulaştırılmasını takiben, sitokrom c oksidaz ($Complex$ $IV$) enzim kompleksinin katalitik merkezlerine ($Cu_A$ ve $Cu_B$) bakırın yerleştirilmesini sağlayan ve defektlerinde infantil başlangıçlı hipertrofik kardiyomiyopati veya hepatoserebral sendrom (Leigh benzeri tablo) görülen proteinler aşağıdakilerinden hangisidir?

58 yaşında kronik böbrek yetmezliği tanısıyla takip edilen bir hastanın rutin kontrollerinde saptanan laboratuvar bulguları şöyledir:

- Hemoglobin: $10,2 g/dL$
- MCV: $76 fL$
- Serum demiri: $32 \mu g/dL$ (Normal: $60-170$)
- Toplam demir bağlama kapasitesi (TDBK): $225 \mu g/dL$ (Normal: $250-450$)
- Ferritin: $520 ng/mL$ (Normal: $20-250$)

Bu hastadaki laboratuvar bulgularının gelişiminden sorumlu olan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Magnezyum ($Mg^{2+}$), hücre içi birçok enzimatik reaksiyonda kofaktör olarak görev yapmasının yanı sıra, renal tübüler transport ve hormonal sinyal iletim süreçlerinde kritik rollere sahiptir. Özellikle ağır hipomagnezemi tablolarında gelişen hipokalseminin standart kalsiyum tedavisine dirençli olması, magnezyumun endokrin sistem üzerindeki etkileriyle açıklanmaktadır.

Buna göre, magnezyum metabolizması ve biyokimyasal fonksiyonları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?