Hücre Fizyolojisi

Hücre içi veziküler trafikte, organellerin hücre içindeki özgül konumlarının sürdürülmesi mikrotübül dinamikleri ve moleküler motorların koordineli çalışmasına dayanır. Özellikle Golgi aygıtının çekirdek yakınında ve sentrozoma (mikrotübül organizasyon merkezi) komşu pozisyonda tutulması, veziküllerin sürekli olarak mikrotübüllerin eksi $(-)$ ucuna doğru taşınmasını gerektirir. Dinein fonksiyonunun bozulduğu Kartagener sendromu gibi durumlarda siliyer hareket bozukluklarının yanı sıra hücre içi bu tip organel organizasyonunun da etkilenebildiği bilinmektedir. Bu taşınma sürecinde görev alan temel moleküler motor ve üzerinde hareket ettiği hücre iskeleti bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

Hücrenin enerji ihtiyacını karşılamak için oksijen tüketerek $ATP$ sentezleyen, kendine ait $DNA$ yapısı sayesinde anneden kalıtılan ve marker enzimi sitokrom c oksidaz olan organel aşağıdakilerden hangisidir?

Fizyolojik koşullarda uyarılabilir bir hücrede aksiyon potansiyeli gelişimi sırasında gözlenen mutlak refrakter dönem (absült dirençli evre) boyunca, uyaran şiddetinden bağımsız olarak yeni bir aksiyon potansiyeli tetiklenememesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Epitel hücrelerinin lateral yüzeyinde, zonula occludens'in hemen altında yer alan zonula adherens (ara bağlantı) kompleksinde; transmembran kadherinleri aktin mikrofilamentlerine bağlayan ve aynı zamanda Wnt sinyal yolağında görev alarak çekirdeğe sinyal ileten sitoplazmik protein aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre zarı, 'Sıvı Mozaik Zar Modeli'ne uygun olarak lipit, protein ve karbonhidratlardan oluşan dinamik ve asimetrik bir yapı sergiler. Zarın fiziksel özellikleri ve bileşenlerinin organizasyonu, hücrenin seçici geçirgenliğini ve sinyal iletim süreçlerini doğrudan etkiler. Buna göre, hücre zarı bileşenlerinin yapısal ve fonksiyonel özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir nöronda aksiyon potansiyeli oluştuktan kısa bir süre sonra, repolarizasyonun son aşamasında (ard-hiperpolarizasyon dönemi) uygulanan eşik üstü çok güçlü bir uyarının, normalden daha düşük genlikli (amplitüdlü) bir aksiyon potansiyeli tetiklediği gözlenmiştir. Ayrıca bu dönemde yeni bir yanıt oluşturmak için gereken akım şiddetinin istirahat dönemindekine göre daha yüksek olduğu saptanmıştır.

Bu nöronda gözlenen rölatif refrakter dönemin hücresel mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hücre zarından madde geçiş mekanizmalarının incelendiği bir çalışmada; taşınan maddenin konsantrasyonu artırıldığında taşıma hızının başlangıçta arttığı, ancak belirli bir konsantrasyondan sonra sabit kalarak bir plato çizdiği ($V_{max}$) saptanmıştır. Bu taşıma işleminin elektrokimyasal gradiyente uygun yönde gerçekleştiği ve doğrudan $ATP$ enerjisi harcanmadığı bilindiğine göre, söz konusu mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Hücreler arasında iyonların ve küçük moleküllerin geçişine izin vererek komşu hücrelerin elektriksel ve metabolik olarak eşlenmesini (coupling) sağlayan bağlantı komplekslerinde (gap junction) yer alan temel transmembran protein aşağıdakilerden hangisidir?

Gelişmekte olan nöronlarda, hücre içi klor ($Cl^-$) konsantrasyonunu artıran $NKCC1$ taşıyıcılarının aktivitesinin yüksek olması nedeniyle klorun denge potansiyeli ($E_{Cl}$), istirahat membran potansiyeline göre daha pozitif bir değerdedir. Örneğin; istirahat membran potansiyelinin $-70$ $mV$, klorun denge potansiyelinin ise $-50$ $mV$ olduğu bir hücrede $GABA$ reseptörlerinin aktivasyonu sonucu klor kanallarının açıldığı gözlenmiştir. Buna göre, klor iyonunun net hareket yönü ve membranda oluşacak elektriksel değişim aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Hücre içi veziküler trafik ve organel organizasyonu, mikrotübül polaritesi ile moleküler motorların koordineli çalışmasına dayanır. Bu sistemlerin fonksiyonel özellikleri, yardımcı protein kompleksleri ile olan etkileşimleri ve klinik yansımalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Klinik muayene sırasında plazma potasyum ($K^+$) konsantrasyonu $4$ $mEq/L$'den $8$ $mEq/L$'ye yükselen (orta dereceli hiperkalemi) bir hastada, uyarılabilir hücrelerin membran potansiyellerinde ve iyonik gradiyentlerinde meydana gelen değişimlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur? ($\log(2) \approx 0.3$ ve Nernst katsayısı $61$ olarak kabul edilecektir.)

Hücre yüzeyindeki bazı reseptörler, yapısal olarak enzim aktivitesine sahip olmayıp, ligand bağlanmasıyla birlikte sitoplazmik bölgelerine Janus Kinaz ($JAK$) enzimlerini dahil ederler. Aktive olan bu kinazlar, reseptörü ve ardından sitoplazmadaki belirli efektör proteinleri fosforiller. Fosforillenen bu efektör proteinler dimerleşerek çekirdeğe geçer ve gen ekspresyonunu düzenleyen transkripsiyon faktörleri olarak görev yaparlar.

Eritropoietin ve leptin gibi hormonların kullandığı bu sinyal iletim yolunda, sitoplazmada fosforillendikten sonra çekirdeğe göç eden transkripsiyon faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

G-protein kenetli reseptörlerin (GPCR) agonist ile uyarılmasından kısa bir süre sonra gelişen "homolog desensitizasyon" sürecinde, reseptörün aktif konformasyonuna bağlanan G-protein kenetli reseptör kinazlar (GRK) tarafından gerçekleştirilen serin/treonin fosforilasyonu, aşağıdaki proteinlerden hangisinin reseptöre bağlanması için yüksek afiniteli bir bölge oluşturur?

Hücre iskeleti bileşenlerinden ara filamentlerin (intermediate filaments), mikrotübüller ve mikrofilamentlerden farklı olarak yapısal bir polariteye (artı/eksi uç farkı) sahip olmadığı bilinmektedir. Bu özellik, kinezin ve dynein gibi motor proteinlerin ara filamentler üzerinde yönlü hareket edememesinin temel nedenidir. Buna göre, ara filamentlerin oluşum sürecinde polaritenin kaybolmasına neden olan kritik basamak aşağıdakilerden hangisidir?

Epitel dokularında hücreler arası paracellular (parasellüler) transportun hızı ve iyon seçiciliği, sıkı bağlantıların (zonula occludens) moleküler mimarisi tarafından dinamik olarak düzenlenir. Bazı bağlantı proteinleri bariyer oluşturarak geçişi engellerken, bazıları ise spesifik iyonlar için gözenek (por) oluşturarak epitelin elektriksel direncini düşürür. Buna göre; böbrek proksimal tübülü gibi "sızıntılı" (leaky) epitellerde eksprese edilen, $Na^+$ iyonları ve suyun paracellular reabsorpsiyonunu sağlayan temel por oluşturucu claudin tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Hücreler arası bağlantı kompleksleri (junctional complex), epitel dokusunun yapısal ve fonksiyonel bütünlüğünü sağlayan, aynı zamanda hücre içi sinyal iletimi ve madde taşınmasını düzenleyen özelleşmiş yapılardır. Bu bağlantı birimlerinin moleküler mimarisi ve fizyolojik regülasyonu dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kronik böbrek yetmezliği tanısıyla takip edilen bir hastada plazma potasyum düzeyi $7,5 \, mEq/L$ ($Normal: 3,5 - 5,0 \, mEq/L$) olarak ölçülmüştür. Bu hastada istirahat membran potansiyeli normalden daha pozitif (hipopolarize) olup eşik değere yaklaşmasına rağmen, çizgili kaslarda halsizlik ve paralizi görülmesinin temel elektrofizyolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bağırsak epitel hücrelerinde glukozun lümenden hücre içine alınmasını sağlayan $SGLT1$ ($Na^+$-Glukoz eş-taşıyıcısı) sisteminin kinetik özellikleri incelenmektedir. Deney sırasında hücre dışı (lümen) sodyum ($Na^+$) konsantrasyonu fizyolojik düzeylerden (yaklaşık $140$ $mM$), daha düşük bir seviyeye ($70$ $mM$) indirilmiştir.

Bu müdahalenin, glukozun taşınma kinetiği üzerindeki en olası etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Hücreler arası bağlantı kompleksleri (junctional complex) içerisinde yer alan ve komşu hücre sitoplazmaları arasında iyonların, suyun ve küçük moleküllerin serbestçe geçişine olanak sağlayan 'konneksin' proteinlerinden oluşmuş yapı aşağıdakilerden hangisidir?