Bakteriyoloji

Üniversite kampüsünde ani başlayan yüksek ateş ve döküntü şikayetiyle başvuran 20 yaşındaki bir hastanın beyin omurilik sıvısından (BOS) yapılan Gram boyamada polimorfonükleer lökositler ve hücre içi Gram negatif diplokoklar görülmüştür. Laboratuvar incelemesinde oksidaz pozitif olan bu etkenin kapsül polisakkaritinin, insan nöral hücre adezyon molekülü ($N-CAM$) ile yapısal benzerlik göstermesi nedeniyle zayıf immünojenik özellik taşıdığı ve bu nedenle standart konjuge meningokok aşılarına dahil edilemediği bilinmektedir.

Bu etkenin dahil olduğu serogrup ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$62$ yaşında, kronik böbrek yetmezliği nedeniyle hemodiyaliz programında olan erkek hastada, kateter ilişkili sepsis saptanıyor. Kan kültüründe üreyen *Enterococcus faecium* suşunun vankomisine dirençli ($VRE$) olduğu belirleniyor. Bu bakteride vankomisin direncinin gelişiminden sorumlu olan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) öyküsü olan $68$ yaşındaki erkek hasta; artan nefes darlığı, öksürük ve pürülan balgam şikayetleri ile başvurmuştur. Balgamın Gram boyamasında bol polimorfonükleer lökosit içerisinde ve dışında Gram negatif diplokoklar görülmüştür. Kültürde çukulatalı agarda üreyen kolonilerin "hokey pulu" (hockey puck sign) özelliği gösterdiği ve karbonhidratları fermente etmediği (asülfolitik) belirlenmiştir. Bu mikroorganizmanın Neisseria türlerinden ayırıcı tanısında kullanılan en spesifik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Bakterilerde gerçekleşen genetik materyal aktarım mekanizmalarından hangisi, ortamda bulunan ekzonükleaz ($DNaz$) enzimlerinden etkilenerek durur veya engellenir?

Bakterilerde çoklu antibiyotik direnç genlerinin organizasyonunda, yatay transferinde ve ekspresyonunda kritik role sahip olan "integron" sistemlerinin yapısal ve fonksiyonel özellikleri dikkate alındığında, gen kasetlerinin entegrasyonu ve bu genlerin transkripsiyonel kontrolü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Isıya duyarlı sıvıların (ilaçlar, serumlar, vitaminler) sterilizasyonunda kullanılan membran filtrasyon yöntemi ve filtre özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$70$ yaşında bir hasta, pnömoni nedeniyle seftriakson tedavisi alırken tedavinin $10$. gününde bol sulu ishal, karın ağrısı ve lökositoz tablosuyla başvuruyor. Yapılan endoskopik incelemede kolon mukozasında sarı-beyaz renkli psödomembranlar izleniyor. Bu tablodan sorumlu tutulan etken ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bakterilerde genetik çeşitliliğin oluşmasında ve mobil genetik elemanların hareketinde rol oynayan en basit transpoze edilebilir birimler olan "İnsersiyon Dizileri" (Insertion Sequences - IS) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Gram-negatif bakterilerde iç membran (sitoplazmik membran) ile dış membran arasında yer alan periplazmik aralık; ozmotik dengenin korunması, besin alımı ve kemotaksi gibi birçok hayati süreçte rol oynar. Bu aralıkta bulunan ve çeşitli besin maddelerini (şeker, amino asit, iyon vb.) yüksek afinite ile bağlayarak sitoplazmik membrandaki aktif taşıma sistemlerine sunan proteinler aşağıdakilerden hangisidir?

Bakteri sporlarının çevresel stres faktörlerine karşı gösterdiği ekstrem direnç mekanizmaları spor çekirdeğinin (core) özel içeriği ile yakından ilişkilidir. Spor çekirdeğinde bulunan, $DNA$'ya sıkıca bağlanarak onu $UV$ radyasyonuna karşı koruyan, $DNA$ konformasyonunu $B$ formundan $A$ formuna dönüştürerek timin dimer oluşumunu engelleyen ve aynı zamanda germinasyon (çimlenme) aşamasında karbon ve enerji kaynağı olarak kullanılan temel yapı aşağıdakilerden hangisidir?

$7$ yaşında bir çocuk, şiddetli boğaz ağrısı, yutma güçlüğü ve boyun bölgesinde belirgin şişlik ("boğa boynu" görünümü) şikayetleriyle acil servise getirilmiştir. Fizik muayenede orofarenkste tonsilleri ve yumuşak damağı kaplayan, çevre dokuya sıkıca yapışık, gri-kirli beyaz renkte kalın bir membran gözlenmiştir. Bu membran bir spatül yardımıyla kaldırılmaya çalışıldığında alttaki dokuda kanama odakları oluştuğu saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan bakterinin temel virülans faktörü olan ekzotoksinin etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Lizojenik döngüye giren ılımlı ($temperate$) bir bakteriyofajın DNA'sının, konak bakteri kromozomundan ayrılması sırasında çevrelediği bakteriyel DNA segmentini de beraberinde alarak hatalı bir şekilde kesilmesi ($eksizyonu$) sonucu ortaya çıkan ve yeni bir konak hücreye gen aktarımı yapabilen yapı aşağıdakilerden hangisidir?

$22$ yaşında bir üniversite öğrencisi, bir Uzak Doğu restoranında kızarmış pilav yedikten yaklaşık $2$ saat sonra şiddetli bulantı ve kusma şikayetleri ile acil servise başvuruyor. Hastanın yapılan fizik muayenesinde ateşinin olmadığı, ishal şikayetinin bulunmadığı ve semptomların kısa sürede gerilediği saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan etken ve patogenez mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hastanelerin Merkezi Sterilizasyon Ünitelerinde (MSÜ), Creutzfeldt-Jakob Hastalığı (CJH) şüphesi olan bir hastadan gelen cerrahi setlerin dekontaminasyon süreci yönetilmektedir. Prionların protein yapılı olmaları ve standart sterilizasyon yöntemlerine ekstrem direnç göstermeleri nedeniyle, kimyasal ajanların 'fiksasyon' (sabitleme) etkisi dekontaminasyonun başarısını imkansız hale getirebilmektedir.

Buna göre, prion proteinlerini kimyasal olarak stabilize edip cerrahi alet yüzeylerine geri dönüşümsüz şekilde fikse ederek infektivitenin korunmasına yol açan ve bu nedenle dekontaminasyon sürecinin hiçbir aşamasında kullanılmaması gereken ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Bakteri sporları dahil tüm canlı mikroorganizmaların tamamen yok edilmesi süreci olarak tanımlanan 'sterilizasyon' işleminin biyolojik olarak başarılı olduğunu kanıtlayan en güvenilir yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında bir kadın hasta, evindeki kedisi tarafından elinden ısırıldıktan yaklaşık $12$ saat sonra gelişen şiddetli ağrı, kızarıklık ve pürülan akıntı şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede ısırık bölgesinde selülit ve lenfanjit saptanıyor. Yaradan yapılan kültürde; kanlı agarda gri, mukoid koloniler oluşturan, Gram boyamada bipolar boyanma (çengelli iğne görünümü) özelliği gösteren, oksidaz ve katalaz pozitif Gram negatif kokobasiller saptanıyor.

Bu klinik tabloya ve laboratuvar bulgularına göre, en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

$24$ yaşında kadın hasta, pürülan vajinal akıntı ve pelvik ağrı şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde servikal hareketlerde hassasiyet saptanıyor. Alınan örnekten yapılan Gram boyamada polimorf nüveli lökositler içinde Gram-negatif diplokoklar görülüyor. Thayer-Martin besiyerinde üretilen ve oksidaz pozitif saptanan etkenin, mukozal yüzeylere tutunmasını sağlayan en önemli virülans faktörünün, enfeksiyon süresince yapısal değişikliğe uğrayarak (antijenik varyasyon) antikorlardan kaçtığı bilinmektedir. Bu antijenik varyasyon sürecinin temel moleküler mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

38 yaşında erkek hasta, ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu operasyonundan on gün sonra ameliyat bölgesinde şişlik, kızarıklık ve pürülan akıntı şikayetiyle başvuruyor. Ameliyat yerinden alınan derin doku kültüründe Staphylococcus aureus üremesi saptanıyor. Yapılan antibiyogram testinde izolatın penisilin, oksasilin ve sefoksitin dirençli olduğu belirleniyor. Bu bakteride gözlenen direnç mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$34$ yaşında bir veteriner hekim; yaklaşık iki haftadır devam eden, özellikle öğleden sonraları yükselen ateş, gece terlemesi, halsizlik ve yaygın eklem ağrısı şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde hepatosplenomegali ve lenfadenopati saptanıyor. Kan kültürlerinden yapılan ekimlerde, inkübasyonun $10$. gününde üreyen, küçük, hareketsiz, kapsülsüz, Gram negatif kokobasillerin oksidaz ve katalaz pozitif olduğu belirleniyor. Bu mikroorganizmanın fagozom içerisinde canlı kalmasını ve konak hücre apoptozunu inhibe ederek intrasellüler replikasyonunu sağlayan temel virülans mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Buharlı sterilizasyon (otoklav) döngülerinde kullanılan buharın kalitesi ve fiziksel özellikleri, mikroorganizmaların inaktivasyonu için gereken enerji transferini doğrudan etkiler. Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde (MSÜ) buhar kalitesini belirleyen parametreler ve bu parametrelerin süreç üzerindeki etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?