Soru

Zorluk: OrtaI. ve II. Meşrutiyet Dönemleri ile Kanun-i Esasi

Osmanlı Devleti'nde anayasal düzene geçiş, bu düzenin kesintiye uğraması ve sonrasındaki demokratikleşme süreçlerine ait bazı gelişmeler aşağıda verilmiştir.

Bu gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

  1. 1Genç Osmanlıların çalışmaları neticesinde ilk Türk anayasası olan Kanun-i Esasi'nin ilan edilerek meclisli yönetim dönemine geçilmesi
  2. 2Padişahın anayasadaki yetkisini kullanarak Meclis-i Mebusan'ı tatil etmesi ve anayasal düzene ara verilmesi
  3. 3Reval Görüşmeleri sonrası Makedonya'daki askeri muhalefetin etkisiyle Kanun-i Esasi'nin yeniden yürürlüğe konulması
  4. 431 Mart Vakası'nın ardından anayasada yapılan köklü düzenlemelerle hükümetin padişah yerine meclise karşı sorumlu kılınması

Cevap

Sıralama; ilk olarak Kanun-i Esasi'nin ilan edilmesi (1876), ardından meclisin kapatılarak anayasal düzene ara verilmesi (1878), daha sonra II. Meşrutiyet'in ilanıyla anayasanın tekrar yürürlüğe girmesi (1908) ve son olarak 1909 anayasa değişiklikleri ile hükümetin meclise karşı sorumlu hale getirilmesi şeklinde olmalıdır.
Verilen gelişmeler kronolojik olarak incelendiğinde; ilk Türk anayasası olan Kanun-i Esasi 1876'da ilan edilmiştir. Ardından 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı bahane edilerek 1878'de meclis kapatılmış ve anayasa askıya alınmıştır. 1908'de Reval Görüşmeleri'nin de etkisiyle II. Meşrutiyet ilan edilerek anayasa tekrar yürürlüğe girmiş, son olarak 1909 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile padişahın yetkileri kısıtlanarak hükümet meclise karşı sorumlu tutulmuştur. Bu durum kronolojik sırayı vermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk anayasal adımın tespit edilmesi
I. Meşrutiyet'in ilanı ve Kanun-i Esasi'nin yürürlüğe girmesi (1876) başlangıç noktasıdır.
Osmanlı Devleti'nde anayasal süreç ilk kez 1876'da Kanun-i Esasi ile başlamıştır.
2
İlk meşrutiyetin sona erme zamanının belirlenmesi
Padişahın 93 Harbi'ni gerekçe göstererek meclisi kapatması (1878) ikinci sıradadır.
Bu gelişmeyle I. Meşrutiyet rejimi fiilen sona ermiş ve İstibdat Dönemi başlamıştır.
3
Anayasal düzene geri dönüşün tarihinin bulunması
II. Meşrutiyet'in ilanı ile anayasanın yeniden yürürlüğe konması (1908) üçüncü sıradadır.
Reval Görüşmeleri'ndeki kararlar sonrası İttihatçıların isyanı üzerine padişah meşrutiyeti tekrar ilan etmek zorunda kalmıştır.
4
Anayasal sistemdeki demokratik reformların zamanının saptanması
31 Mart Vakası sonrası yapılan 1909 anayasa değişiklikleri son sıradadır.
Padişahın yetkilerini kısıtlayan ve hükümeti meclise karşı sorumlu kılan bu değişiklikler 1909'da gerçekleşmiştir.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nde meşrutiyet rejimlerinin kronolojik gelişimi ve anayasal süreçteki güç dengesi değişimleri
Bu soruyu puanla