Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorI. ve II. Meşrutiyet Dönemleri ile Kanun-i Esasi

Kanun-i Esasi'nin 1876 yılındaki ilk hâli ile 1909 yılındaki anayasa değişiklikleri karşılaştırıldığında, Osmanlı siyasi yapısında yaşanan değişimlerle ilgili;

I. Yürütme organının yasama organı üzerindeki mutlak denetimi zayıflatılarak meclis üstünlüğü ilkesine yaklaşılmıştır.
II. Hükûmetin (Heyet-i Vükela) padişah yerine meclise karşı sorumlu hâle getirilmesiyle parlamenter sistemin temel esasları güçlendirilmiştir.
III. Padişahın meclisi feshetme yetkisinin tamamen ortadan kaldırılmasıyla egemenliğin kayıtsız şartsız millete geçmesi sağlanmıştır.

yargılarından hangileri doğrudur?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız II
  3. I ve IICevap
  4. D
    II ve III
  5. E
    I, II ve III

Cevap

1876 Kanun-i Esasi'nin ilk hâli ile 1909 değişiklikleri karşılaştırıldığında; padişahın yasama üzerindeki mutlak yetkilerinin kısıtlanması ve hükûmetin meclise karşı sorumlu olması doğru gelişmelerdir. Ancak padişahın fesih yetkisi tamamen kaldırılmamış, sınırlandırılmı��tır; ayrıca ulusal egemenliğin kayıtsız şartsız millete geçmesi cumhuriyet dönemi kavramı olup meşrutiyet dönemi için anakronik bir ifadedir. Bu nedenle doğru yargılar I ve II'dir.
Kanun-i Esasi'de 1909 yılında yapılan değişiklikler, yürütme gücünü elinde bulunduran padişahın yasama (meclis) üzerindeki mutlak yetkilerini sınırlandırmıştır. Sürgün yetkisinin kaldırılması, fesih yetkisinin zorlaştırılması meclisin konumunu güçlendirmiştir. Hükûmetin padişah yerine meclise karşı sorumlu tutulması ise parlamenter sistemin doğasına uygun bir şekilde yürütmenin yasama tarafından denetlenmesini sağlamıştır. Bu nedenle birinci ve ikinci öncülleri içeren yargılar doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun-i Esasi'nin 1876 yılındaki ilk metni ile 1909 yılındaki anayasa değişikliklerini padişahın yetkileri ve meclisin konumu açısından analiz edin.
1876'da padişahın sürgün yetkisi, meclisi feshetme hakkı ve kanun tekliflerinde mutlak izni bulunurken; 1909'da sürgün yetkisi kaldırılmış, fesih yetkisi sınırlandırılmış ve kanun teklif etme kolaylaştırılmıştır.
Birinci öncüldeki 'yürütmenin yasama üzerindeki denetiminin zayıflatılarak meclis üstünlüğüne yaklaşılması' ifadesinin doğruluğunu teyit etmek için bu analiz gereklidir.
2
Hükûmetin (Heyet-i Vükela) kime karşı sorumlu olduğunu her iki dönem için karşılaştırın.
1876'da hükûmet padişaha karşı sorumluyken, 1909 anayasa değişikliği ile hükûmetin meclise (yasama organına) karşı sorumlu olması esası getirilmiştir.
İkinci öncüldeki 'parlamenter sistemin temel esaslarının güçlenmesi' ifadesinin doğruluğunu saptamak için bu sorumluluk ilişkisinin belirlenmesi gerekir.
3
Meşrutiyet rejimi ile egemenliğin kime ait olduğunu ve anayasal sınırları değerlendirin.
Meşrutiyet rejiminde egemenliğin kaynağı padişahtır, rejim monarşiktir. Egemenliğin kayıtsız şartsız millete geçmesi cumhuriyet rejimiyle (1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu) hayat bulmuştur. Ayrıca padişahın meclisi feshetme yetkisi tamamen kaldırılmamış, sadece zorlaştırılmıştır.
Üçüncü öncüldeki egemenlik kavramının ve padişahın fesih yetkisinin sınırlarının tarihsel doğruluğunu kontrol ederek anakronizme düşmeyi engellemek için bu değerlendirme yapılır.
4
Elde edilen analiz sonuçlarını birleştirerek doğru öncülleri belirleyin.
I ve II numaralı öncüllerin tarihsel gerçeklerle uyuştuğu, III numaralı öncülün ise anayasal monarşi gerçeğiyle çelişip anakronizm barındırdığı görülür.
Doğru seçeneğe ulaşmak için öncüllerin mantıksal ve tarihsel sağlamasını tamamlamak gerekir.

Anahtar Kavram

1876 Kanun-i Esasi ve 1909 Anayasa Değişikliklerinin Karşılaştırılması
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

I. ve II. Meşrutiyet Dönemleri ile Kanun-i Esasi

Bu konudan daha fazla soru