Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de Tarım ve Tar��m Ürünleri

Türkiye'de tarım sektörünün yapısını ve tarım ürünlerinin coğrafi dağılışını inceleyen bir araştırmacı, saha çalışmasında şu tespitleri yapmıştır:

* I. Bölge: Yaz kuraklığının şiddetli yaşandığı bu alanda, sulama projelerinin devreye girmesiyle birlikte pamuk ve mısır tarımı yaygınla��mış, nadasa ayrılan topraklar önemli ölçüde azalmıştır.
* II. Bölge: Yıl boyunca nemli ve yağışlı bir iklimin hâkim olduğu bu kuşakta, çay ve kivi gibi yüksek nem ve düzenli yağış isteyen tarım ürünleri yoğun olarak yetiştirilmektedir.
* III. Bölge: Çevresine göre alçakta yer alan bir vadi tabanında bulunması nedeniyle mikroklima özellikleri gösteren bu alanda, zeytin ve narenciye gibi Akdeniz iklimi ürünlerinin tarımı yapılabilmektedir.

Bu araştırmacının tespitlerinden yola çıkılarak, Türkiye'de uygulanan tarım yöntemleri ve tarım ürünlerinin coğrafi özellikleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

  1. I. Bölge'de sulama imkânlarının artmasıyla nadas alanlarının azalması, nadas uygulamasının topraktaki mineral dengesini sağlamak amacıyla yapılan planlı bir gübreleme yöntemi olduğunu gösterir.Cevap
  2. B
    II. Bölge'de çay ve kivi gibi tarım ürünlerinin yoğunlaşması, yörenin yıllık yağış miktarının yüksek olması ve belirgin bir kurak dönemin bulunmamasıyla doğrudan ilişkilidir.
  3. C
    III. Bölge'de kış ılıklığı isteyen zeytin ve narenciye gibi ürünlerin yetiştirilebilmesi, yer şekillerinin sağladığı korunaklı yerel iklim şartlarının bir sonucudur.
  4. D
    I. Bölge'de tarımsal ürün deseninde meydana gelen değişim, beşerî su yatırımların��n doğal çevre sınırlılıklarını aşmadaki rolüne örnektir.
  5. E
    İncelenen bölgelerdeki tarımsal faaliyetler, hem doğal çevre koşullarının (iklim, yer şekilleri) hem de sulama gibi beşerî faktörlerin üretim üzerinde belirleyici olduğunu kanıtlar.

Cevap

I. Bölge'de sulama imkânlarının artmasıyla nadas alanlarının azalması, nadas uygulamasının topraktaki mineral dengesini sağlamak amacıyla yapılan planlı bir gübreleme yöntemi olduğunu gösteren ifade yanlıştır ve bu yargıya ulaşılamaz.
I. Bölge'de sulama imkânlarının artmasıyla nadas alanlarının azalması, nadas uygulamasının topraktaki mineral dengesini sağlamak amacıyla yapılan planlı bir gübreleme yöntemi olduğunu gösteren ifade yanlıştır ve bu yargıya ulaşılamaz. Çünkü nadas, kuraklığın ve su yetersizliğinin yol açtığı zorunlu bir dinlendirme (nem biriktirme) yöntemidir. Sulamanın gelişmesiyle bu zorunluluk ortadan kalkar ve kesintisiz tarıma geçilir; mineral dengesi ise gübreleme ve nöbetleşe ekim ile sağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
I. Bölge'nin verilerini analiz etme
I. Bölge'de sulama projeleriyle birlikte nadas alanlarının daraldığı ve pamuk, mısır gibi ürünlerin yetiştirildiği görülür.
Sulama imkânları kurak bölgelerde nadas zorunluluğunu ortadan kaldırır.
2
Nadas uygulamasının bilimsel ve coğrafi tanımını değerlendirme
Nadas, toprağın nem biriktirmesi amacıyla bir yıl ekilip bir yıl boş bırakılmasıdır. Planlı bir gübreleme veya mineral zenginleştirme yöntemi değildir.
Nadasın temel nedeni toprağın gübre yetersizliği değil, kuraklık ve su kıtlığıdır. Dolayısıyla nadası planlı bir gübreleme yöntemi olarak tanımlayan yargı yanlıştır.
3
Diğer bölgelerdeki (II. ve III.) coğrafi özellikleri doğrulama
II. Bölge'deki yağış düzeni ile çay/kivi yetiştirilmesi ve III. Bölge'deki yer şekillerine bağlı korunaklı mikroklima alanlarında zeytin/narenciye tarımı yapılması coğrafi olarak tamamen doğrudur.
Doğru yargıların elenerek ulaşılamaz olan yanlış yargının tespit edilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Türkiye'de tarımsal faaliyetleri etkileyen fiziki ve beşerî faktörler ile nadas yönteminin kuraklıkla ilişkisi
Bu soruyu puanla