Examkin

Soru

Zorluk: ZorTBMM'nin Açılması ve İsyanlar

I. TBMM'nin açılmasının ardından Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde milli egemenlik ilkesine ve meclisin otoritesine karşı kapsamlı isyanlar çıkmıştır. Bu isyanlar; çıkış nedenleri, arkasındaki güçler, hedefledikleri bölgeler ve önderlik eden unsurların nitelikleri bakımından farklı sınıflara ayrılmaktadır.

Milli Mücadele Dönemi'nde meclis otoritesini sarsan bu isyanların niteliklerini kavramak amacıyla hazırlanan sol sütundaki isyan türleri/oluşumları ile sağ sütundaki isyanların temel özelliklerini/amaçlarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.

  • Kuvayı İnzibatiyeİstanbul Hükûmeti tarafından doğrudan finanse edilerek Boğazlar ve çevresinde meclis otoritesini kırmak amacıyla oluşturulan Hilafet Ordusu.
  • Bolu, Düzce, Hendek ve Adapazarı İsyanlarıİtilaf Devletleri'nin desteğiyle, Ankara Hükûmeti'nin İstanbul ile bağlantısını kesmek ve stratejik Boğazlar bölgesini güvenceye almak amacıyla çıkarılan ayaklanmalar.
  • Kuvayı SeyyareDüzenli ordu çatısı altına girmeyi reddeden ve merkezi otoritenin güçlenmesine karşı direnen eski Kuva-yı Milliye unsurlarının başkaldırısı.
  • Pontus Rum İsyanıKaradeniz sahillerinde bağımsız bir devlet tesis etme gayesiyle hareket eden ve bölgedeki asayişi bozarak Mondros'un işgal maddelerini işletmeyi amaçlayan azınlık isyanı.

Cevap

Eşleşmeler şu şekildedir: Kuvayı İnzibatiye ile İstanbul Hükûmeti tarafından doğrudan kurulan Hilafet Ordusu; Bolu, Düzce, Hendek ve Adapazarı İsyanları ile İtilaf Devletleri'nin desteğiyle çıkarılan ayaklanmalar; Kuvayı Seyyare ile eski Kuva-yı Milliye unsurlarının düzenli orduya karşı başkaldırısı; Pontus Rum İsyanı ile Karadeniz'de bağımsız devlet kurmayı amaçlayan azınlık isyanı.
Doğru eşleştirmede: Kuvayı İnzibatiye, doğrudan İstanbul Hükûmetince oluşturulan Hilafet Ordusu ile; Bolu-Düzce-Hendek-Adapazarı isyanları, İtilaf Devletleri destekli ayaklanmalar ile; Kuvayı Seyyare, düzenli orduyu reddeden eski Kuva-yı Milliye unsurlarının başkaldırısı ile; Pontus Rum İsyanı ise Karadeniz'de devlet kurmayı hedefleyen azınlık faaliyeti ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kuvayı İnzibatiye oluşumunun niteliğini analiz etmek.
Kuvayı İnzibatiye, doğrudan İstanbul Hükûmeti tarafından kurulan ve Hilafet Ordusu adıyla anılan askeri yapıdır. Dolayısıyla İstanbul Hükûmeti'nin doğrudan meclis otoritesini kırmak amacıyla kurduğu ordu tanımıyla eşleşir.
Kuvayı İnzibatiye'nin niteliğini ve doğrudan hilafet makamına bağlı olarak kurulduğunu tespit etmek amacıyla.
2
Bolu, Düzce, Hendek ve Adapazarı İsyanları'nın jeopolitik amaçlarını incelemek.
Bu isyanlar Boğazlar çevresinde tampon bölgeler oluşturarak Ankara Hükûmeti'nin İstanbul'a ulaşmasını ve İtilaf Devletleri'nin kontrolündeki bölgelere sızmasını önlemek için İtilaf Devletleri desteğiyle çıkarılmıştır.
Marmara ve Boğazlar çevresindeki ayaklanmaların arkasındaki İtilaf Devletleri kışkırtmasını belirlemek amacıyla.
3
Kuvayı Seyyare'nin isyan gerekçesini değerlendirmek.
Kuvayı Seyyare, başlangıçta isyanları bastıran milli güçler iken, düzenli ordunun kurulmasıyla meclisin merkezi otoritesine boyun eğmek istemedikleri için isyan etmişlerdir.
Eski Kuva-yı Milliye liderlerinin düzenli orduya entegrasyon sürecindeki dirençlerini ayırt etmek amacıyla.
4
Pontus Rum İsyanı'nın hedefini saptamak.
Pontus Rum İsyanı, Karadeniz bölgesinde bağımsız bir Rum devleti kurmak amacıyla asayişi bozarak Mondros'un 7. maddesini işletmeyi amaçlayan bir azınlık hareketidir.
Milli Mücadele'deki azınlık kökenli ayrılıkçı isyanların hedeflerini ortaya koymak amacıyla.

Anahtar Kavram

I. TBMM Dönemi İç İsyanlarının Sınıflandırılması ve Nitelikleri
Bu soruyu puanla

Konular

TBMM'nin Açılması ve İsyanlar

Bu konudan daha fazla soru