Divan edebiyatında beyit esasına dayalı olarak geliştirilen nazım şekillerinin kendilerine has kafiye düzenleri, yapısal özellikleri ve beyit konumları bulunmaktadır.
Buna göre, aşağıda verilen beyitleri ait oldukları nazım şekilleri veya yapısal kavramlarla eşleştiriniz.
- "Süzme çeşmün gelmesün müjgân müjgân üstüne
Urma zahm-ı sîneme peykân peykân üstüne"Matla (Kendi arasında kafiyeli (aa) olan ve gazel/kaside gibi nazım şekillerinin başlangıcını oluşturan beyit) - "Halk içre bir âyîneye benzer ki Nedîmâ
Her kim bakarsa kendi cemâlin görür anda"Makta (Şairin mahlasının (takma adının) yer aldığı ve gazel/kaside gibi nazım şekillerinin son beytini oluşturan yapı) - "Çoktan beri bir sâde-ruhânın esiriyiz
Ey mihr-i vefâ-kâr
Şimdi dahi bir şûh-ı cihânın esiriyiz
Bî-sabr u karâr"Müstezat (Gazelin her mısrasına kısa bir mısra (ziyade) eklenerek oluşturulan, beyit esasına dayalı nazım şekli) - "Kalem olsun eli ol kâtib-i bed-tahrîrin
Ki fesâd-ı rakam�� sûrümüzü şûr eyler"Kıta (Matla beyti bulunmayan, yani ilk beyti kendi arasında kafiyeli olmayan (xa) ve genellikle beyitler halinde yazılan nazım şekli)
Cevap
Doğru eşleştirmede; "Süzme ��eşmün..." beyti Matla kavramıyla, "Halk içre..." beyti Makta kavramıyla, aralarında kısa mısralar barındıran "Çoktan beri..." beyti Müstezat nazım şekliyle ve kafiyesiz başlayan "Kalem olsun..." beyti ise Kıta nazım şekliyle eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede; birinci beyit kendi arasında kafiyeli (aa) olduğu için matla beytidir. İkinci beyitte Nedîmâ mahlası geçtiği için makta beytidir. Üçüncü beyit uzun ve kısa mısralardan (ziyade) oluştuğu için müstezat nazım şekline aittir. Dördüncü beyit ise ilk beyti kafiyesiz (xa) olduğu için kıta nazım şeklinin başlangıcını temsil eder.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Divan Edebiyatı Beyitlerle Kurulan Nazım Şekilleri ve Yapısal Özellikleri