Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Fuzûlî’nin ünlü "Su Kasidesi"nden alınan aşağıdaki beyitler karışık olarak verilmiştir:

I. *Saçma ey göz eşkten gönlümdeki odlara su*
*Kim bu denli dutuşan odlara kılmaz çâre su*

II. *Suya virsün bağbân gülzârı zahmet çekmes��n*
*Bir gül açılmaz yüzün tek virse bin gülzâra su*

III. *Yümn-i na'tünden güher olmış Fuzûlî sözleri*
*Ebr-i nîsândan dönen tek lü'lü-i şeh-vâra su*

Bu beyitlerin yapısal ve tematik özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. III. beyit, şairin mahlasını barındırdığı için bu kasidenin hem taç beytidir hem de şiiri sonlandıran makta beytidir.Cevap
  2. B
    II. beyit, 'gül' ve 'gülzâr' mazmunları üzerinden do��rudan Hz. Peygamber’e yönelik övgü ve tazim barındırdığı için kasidenin medhiye (naat) bölümüne aittir.
  3. C
    I. beyit, dizelerinin kendi arasında uyaklı olması (a−aa-a) ve 'su' redifini taşıması bakımından bu kasidenin matla beytidir.
  4. D
    III. beyit, şairin kendi şiirinin ve sözünün değerini nisan yağmuruyla oluşan inciye benzeterek övdüğü i��in kasidenin fahriye bölümünden alınmıştır.
  5. E
    Bu beyitlerin tamamında 'su' sözcükleri redif; 'odlara', 'çâre', 'gülzâra' ve 'şeh-vâra' kelimelerindeki '-âr / -âre' sesleri ise zengin kafiye oluşturmaktadır.

Cevap

Şairin mahlasının yer aldığı beytin kasidenin hem taç hem de makta (son) beyti olduğunu iddia eden seçenek yanlıştır.
Şairin mahlasının geçtiği beyit kasidelerde 'taç beyit' olarak adlandırılır. Ancak kasidelerde taç beyit ile son beyit (makta) aynı değildir; çünkü kasidenin sonunda şairin dilek ve dualarının yer aldığı bir dua bölümü bulunur. Su Kasidesi'nin son beyti olan 32. beyit dua içerirken, şairin mahlası 30. beyitte geçmektedir. Dolayısıyla, mahlasın geçtiği beytin aynı zamanda makta (son) beyit olduğunu iddia eden yargı yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen beyitlerin kafiye şemalarını ve yapısal özelliklerini belirlemek.
I. beyit 'odlara su' / 'çâre su' bitişleriyle kendi arasında kafiyelidir (a−aa-a), bu durum onun matla beyti olduğunu gösterir. Diğer beyitler ise x−ax-a şemasına sahiptir.
Kasidelerin ilk beyti olan matla beytini tespit etmek, şiirin başlangıç noktasını belirlemek için gereklidir.
2
Beyitlerin içeriklerini ve zikredilen kavramları (mazmunları) incelemek.
II. beyitte gül ve gül bahçesi (gülzâr) kavramları kullanılarak Hz. Peygamber övülmektedir, bu da beytin naat/medhiye bölümüne ait olduğunu kanıtlar. III. beyitte ise şair kendi şiirini (Fuzûlî sözleri) övmektedir, bu da fahriye bölümünü gösterir.
Kaside bölümlerinin tematik sınırlarını ayırt ederek beyitlerin ait olduğu bölümleri doğru saptamak.
3
Şairin mahlasının geçtiği beytin (taç beyit) kasidedeki konumunu analiz etmek.
III. beyitte 'Fuzûlî' mahlası geçmektedir ve bu beyit taç beyittir. Ancak kasidelerde dua bölümü en sonda yer aldığı için, mahlasın geçtiği taç beyit şiirin son beyti (makta) değildir. Su Kasidesi 32 beyittir ve son beyti dua içerir, mahlas ise daha önceki 30. beyitte geçmektedir.
Gazel ile kaside nazım şekillerinin yapısal farklarını (özellikle makta ve taç beyit ilişkisini) doğru değerlendirmek.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatı kaside yapısı, kaside bölümleri, matla, makta ve taç beyit kavramları
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Bu konudan daha fazla soru