Examkin

Soru

Zorluk: OrtaSiyasi Alandaki İnkılaplar

Aşağıda Türkiye'de siyasi alanda gerçekleştirilen bazı inkılaplar ile bu inkılapların doğrudan hedeflediği siyasi veya hukuki amaçlar verilmiştir. Bu inkılaplar ile amaçları doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

  • 11 Kasım 19221922 tarihinde saltanatın kaldırılmasıLozan Barış Konferansı öncesinde İtilaf Devletleri'nin Türk tarafı içinde ikilik ve çift başlılık yaratma girişimlerini engellemek
  • 2929 Ekim 19231923 tarihinde cumhuriyetin ilan edilmesiHükümet bunalımının (kabine krizi) aşılmasını, devletin yönetim şeklinin ve devlet başkanının netlik kazanmasını sağlamak
  • 33 Mart 19241924 tarihinde halifeliğin kaldırılmasıEski rejim yanlılarının sığınabileceği ve laikleşme yolundaki inkılaplara direnç oluşturabilecek en temel yapıyı ortadan kaldırmak
  • 33 Mart 19241924 tarihinde Şer'iyye ve Evkaf Vekaletinin lağvedilmesiDevlet işlerinin dini hükümlere göre yürütülmesine son vererek inanç işlerinin yürütme organından bağımsızlaşmasını sağlamak

Cevap

Saltanatın kaldırılması Lozan öncesi ikiliği önlemekle; Cumhuriyetin ilanı kabine krizini aşmak ve devlet başkanlığını belirlemekle; Halifeliğin kaldırılması eski rejim odaklarını ortadan kaldırmakla; Şer'iyye ve Evkaf Vekaletinin lağvedilmesi ise din işlerinin yürütme organından ayrılmasıyla eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede; Saltanatın kaldırılması Lozan'daki ikiliği önleme, Cumhuriyetin ilanı kabine krizini çözme, Halifeliğin kaldırılması inkılap karşıtı odakları tasfiye etme, Şer'iyye ve Evkaf Vekaletinin lağvedilmesi ise din ve devlet işlerinin kurumsal ayrımını sağlama amacıyla ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Saltanatın kaldırılmasının tarihsel gerekçesini ve Lozan Konferansı öncesi dış gelişmeleri analiz etme.
Saltanatın kaldırılmasının İtilaf Devletleri'nin ikilik yaratma girişimlerini engellediği görülür.
Lozan Barış Konferansı öncesinde ulusun tek ve meşru temsilcisinin TBMM olduğunu kanıtlama ihtiyacı vardır.
2
Cumhuriyetin ilanına yol açan hükümet krizini ve bu krizin çözülme yöntemini değerlendirme.
Cumhuriyetin ilanıyla kabine sistemine geçildiği ve krizin aşıldığı belirlenir.
Meclis hükümeti sisteminde hükümetin kurulamaması (kabine buhranı) devlet rejiminin ve başkanının tanımlanmasını zorunlu kılmıştır.
3
Halifeliğin kaldırılmasının laikleşme süreci ve eski rejim yanlılarının siyasi durumu üzerindeki etkisini inceleme.
Halifeliğin kaldırılmasının eski rejim (monarşi) odaklarını ortadan kaldırdığı saptanır.
Saltanatın kaldırılmasından sonra halifelik makamının eski düzen taraftarlarınca bir siyasi sığınak olarak görülmesi laik ve demokratik inkılaplar için tehdit oluşturmuştur.
4
Şer'iyye ve Evkaf Vekaletinin kaldırılmasının yürütme ve laiklik üzerindeki etkisini analiz etme.
Bu vekaletin kaldırılmasıyla yürütme kurulundaki dini yapının sona erdiği ve Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kurulduğu tespit edilir.
Din işlerinin bir bakanlık (vekalet) aracılığıyla doğrudan siyasetin ve hükümetin içinde yer almasının laiklik ilkesiyle bağdaşmamasıdır.

Anahtar Kavram

Siyasi Alandaki İnkılaplar ve Gerekçeleri/Sonuçları
Bu soruyu puanla

Konular

Siyasi Alandaki İnkılaplar

Bu konudan daha fazla soru