Soru

Zorluk: Çok zorDivan Edebiyatı Nazım Türleri ve Konuları

Aşağıda sol sütunda Divan edebiyatından alınan bazı beyitler, sağ sütunda ise bu beyitlerin ait olduğu nazım türleri verilmiştir. Bu beyitleri ait oldukları nazım türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Gitti o şâh-ı cihan bî-kes ü tenhâ kaldık / Rûzigâr-ı siyehi başımıza dökdü felekMersiye
  • Tûtî-i mucize-gûyem ne desem lâf değil / Çarh ile söyleşemem âyinesi sâf değilFahriye
  • Sâye-i memdûd-ı lutfun dâfi'-i nâr-ı cahîm / Hâk-i pâk-i dergehin kuhl-i basar yâ MustafaNaat
  • Şehr-i Edirne'nin ol dil-ber-i zîbâları var / Her biri bir fitne-i akl u belâ-yı dil ü cânŞehrengiz

Cevap

Gitti o şâh-ı cihan... beyiti mersiye, Tûtî-i mucize-gûyem... beyiti fahriye, Sâye-i memdûd-ı lutfun... beyiti naat, Şehr-i Edirne'nin... beyiti ise şehrengiz ile eşleşmektedir.
Verilen beyitlerdeki anahtar kelimeler ve edebi yönelimler incelendiğinde; padişahın vefatını konu edinen beyit mersiye ile, şairin kendi edebi yeteneğini övdüğü beyit fahriye ile, Hz. Peygamber'e hitap eden beyit naat ile ve Edirne şehrinin güzellerini konu edinen beyit ise şehrengiz ile doğru şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk beyitteki temel imgelerin çözümlenmesi
'Gitti o şâh-ı cihan' (dünya padişahı gitti/öldü) ve 'bî-kes ü tenhâ kaldık' (kimsesiz ve yalnız kaldık) ifadeleri belirlendi.
Bu ifadeler bir ölümün ardından duyulan acıyı ve yası yansıttığı için şiirin mersiye olduğunu g��sterir.
2
İkinci beyitteki özne ve anlatım yönünün incelenmesi
Şairin kendi sözünü mucizevi olarak nitelendirdiği 'Tûtî-i mucize-gûyem' (mucize söyleyen papağanım) ifadesi belirlendi.
Şairin kendi şairlik yeteneğini ve edebi gücünü övdüğü bu tür beyitler fahriye kapsamına girer.
3
Üçüncü beyitteki hitap ifadesinin tespiti
Cehennem ateşini engelleyen lütuf ('dâfi'-i nâr-ı cahîm') ve doğrudan Peygamber'e seslenen 'yâ Mustafa' hitabı tespit edildi.
Hz. Peygamber'e yöneltilen övgü ve şefaat talepleri naat türünün en belirgin özelliğidir.
4
Dördüncü beyitteki mekân ve konu odaklı kelimelerin incelenmesi
'Şehr-i Edirne' ifadesi ve şehrin güzellerinden ('dil-ber-i zîbâları') bahsedildiği belirlendi.
Belirli bir şehrin güzelliklerini ve o şehrin insanlarını öven eserler şehrengiz olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Divan Edebiyatı Nazım Türleri ve Konuları
Bu soruyu puanla