Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorDivan Edebiyatı Nazım Türleri ve Konuları

Hûn-ı şerîfi akdı yolunda gazânın ey vây
Hâk-i siyâha boyandı cism-i pâki ne çâre

Divan edebiyatından alınan bu beyitle ilgili olarak;

I. Tematik açıdan, İslamiyet öncesi Türk edebiyatındaki "sagu" türünün Divan edebiyatındaki karşılığı olan nazım türünün özelliklerini taşımaktadır.
II. Beyitte geçen "gaza" ifadesi, şiirin tamamının "gazavatname" türünde kaleme alındığını gösteren temel bir dayanaktır.
III. "Ey vây" ünlemi ve "ne çâre" ifadesiyle ölüm karşısındaki çaresizlik ve duyulan derin acı dile getirilmiştir.

yargılarından hangileri doğrudur?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız II
  3. I ve IIICevap
  4. D
    II ve III
  5. E
    I, II ve III

Cevap

Mersiye nazım türünün özelliklerini yansıtan ve ölüm acısını dile getiren birinci ve üçüncü numaralı yargılar doğrudur.
Verilen beyit Bâkî'nin ünlü Kanuni Mersiyesi'nden alınmıştır. Beyitte şair, padişahın gaza yolunda vefat etmesinden duyduğu derin üzüntüyü dile getirmektedir. İslamiyet öncesi Türk edebiyatında ölüm temalı şiirlere 'sagu' adı verilirken, bu türün Divan edebiyatındaki karşılığı 'mersiye'dir. Beyitte geçen 'ey vây' ve 'ne çâre' ifadeleri ölümün çaresizliğini ve acısını açıkça yansıtmaktadır. Bu nedenle mersiye türünün özelliklerini belirten ve acıyı vurgulayan birinci ve üçüncü numaralı yargılar doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Beytin kelime kadrosunu ve anlamını çözümlemek.
Beyitte geçen "hûn-ı şerîfi" (şerefli/temiz kanı), "h��k-i siyâh" (kara toprak) ve "cism-i pâk" (temiz bedeni) kelimeleri bir ölüm olayına işaret etmektedir. "Ey vây" ünlemi ve "ne çâre" ifadesi ise bu ölüm karşısında duyulan acıyı ve çaresizliği pekiştirir.
Sorunun doğru çözülebilmesi için beyitteki ana temanın ve kelimelerin çağrıştırdığı anlam dünyasının belirlenmesi gerekir.
2
Edebi türü belirlemek ve tarihsel karşılıklarıyla ilişkilendirmek.
Ölüm konusunu ve ölümün ardından duyulan acıyı işleyen bu tür Divan edebiyatında "mersiye" olarak adlandırılır. Mersiyenin İslamiyet öncesi Türk edebiyatındaki tematik karşılığı ise "sagu"dur. Dolayısıyla birinci yargı doğrudur.
Edebi türlerin dönemler arası tematik benzerliklerini (sagu-mersiye ilişkisi) bilmek soruyu doğru yanıtlamak için gereklidir.
3
Beytteki kavram yanıltıcılarını değerlendirmek.
Beyitte "gaza" (din uğruna yapılan savaş) kelimesinin geçmesi, bu beyitin bir gazavatnameden alındığı anlamına gelmez. Söz konusu eser, Kanuni Sultan Süleyman'ın Zigetvar seferinde vefat etmesi üzerine yazılan ünlü Kanuni Mersiyesi'dir. Bu nedenle ikinci yargı yanlıştır. Üçüncü yargıda belirtilen acı ve çaresizlik teması da beyitle örtüşmektedir (doğrudur).
Yüzeydeki tek bir kelimeden (gaza) yola çıkarak şiirin tamamının türünü yanlış belirleme hatasını engellemek için şiirin genel duygu ve amacını analiz etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Mersiye Nazım Türü ve Dönemler Arası Karşılıkları
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Divan Edebiyatı Nazım Türleri ve Konuları

Bu konudan daha fazla soru